Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 lutego 2023 roku

Sąd Okręgowy w Rybniku Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Westwal

Protokolant: sekretarz sądowy Anna Mrozek

po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 roku w Rybniku

sprawy z powództwa K. P., S. P.

przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę i ustalenie

1.  ustala nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z Umowy Kredytu Hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 7 maja 2008 roku;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 125 395,86 zł (sto dwadzieścia pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt pięć złotych osiemdziesiąt sześć groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od:

a)  kwoty 110 949,58 zł od dnia 27 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty;

b)  kwoty 14 446,28 zł od dnia 27 września 2022 roku do dnia zapłaty;

3.  zastrzega na rzecz pozwanej prawo zatrzymania zasądzonych od niej na rzecz powodów należności w wysokości 125 395,86 zł do czasu zaoferowania przez powodów zwrotu na rzecz pozwanej kwoty 106 548,91 zł (sto sześć złotych pięćset czterdzieści osiem złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy) lub zabezpieczenia roszczenia o jej zwrot;

4.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

5.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 6 417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 819/21

UZASADNIENIE

K. P. i S. P. wnieśli o zasądzenie od (...) Bank Spółki Akcyjnej w W. na ich rzecz kwoty 110 949,58 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy i pobraniem przez nią świadczeń nienależnych w okresie od 28 grudnia 2009 roku do dnia 8 listopada 2019 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 9 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty. Powodowie wnosili również o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu nr (...) z dnia 7 maja 2008 roku w związku ze stwierdzeniem nieważności przedmiotowej umowy oraz wnieśli o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych w tym również opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw, kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty, kosztów postępowania w przedmiocie zawezwania do próby ugodowej, toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Woli w Warszawie pod sygnaturą akt II Co 4255/19, w tym opłaty sądowej od wniosku w wysokości 200 zł i kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powodowie wyjaśniali, że istotą sporu, z którą następnie związane było dochodzone roszczenie o zapłatę była kwestia oceny zgodności z prawem powstałego pomiędzy stronami stosunku prawnego oraz ocena treści postanowień zawartych w § 6 ust. 1 umowy, § 9 ust. 2 umowy, § 10 ust 3 umowy, § 16 ust 4 regulaminu, § 19 ust 5 regulaminu, § 21 ust 5 regulaminu, a dotyczących wprowadzenia klauzuli indeksacyjnej świadczeń stron dwoma miernikami wartości określonymi dowolnie przez pozwaną, pod kątem ich abuzywności w świetle przepisów prawa, skutku ich abuzywności dla ostatecznego kształtu pomiędzy stronami w/w stosunku prawnego, w tym również w kontekście oceny jego ewentualnej całkowitej nieważności na skutek nich bezskuteczności, a w konsekwencji określenia wymiaru w jakim pozwana pozostawać będzie bezpodstawnie wzbogaconą kosztem strony powodowej. Zdaniem powodów w/w postanowienia umowy i regulaminu stanowiły niedozwolone klauzule umowne, których eliminacja z umowy zawartej pomiędzy stronami powodowała niemożliwość dalszego jej wykonywania, a zatem powodowało nieważność zawartej pomiędzy stronami umowy. Nieważność umowy kredytu była konsekwencją przekroczenia granic swobody umów określonej w treści art. 353 ¹ k.c. poprzez zagwarantowanie pozwanej pełnej dowolności w zakresie ustalenia wysokości zobowiązań strony powodowej jako kredytobiorcy. Zawarta przez powodów umowa kredytu jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a na skutek naruszenia art. 384 k.c., poprzez brak doręczenia konsumentowi kompletnego wzorca umowy przed jej zawarciem, jest nieważna. Powodowie podnosili kwestię braku indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych postanowień oraz rażące naruszenie przez pozwaną ciążących na niej obowiązków informacyjnych. Mając na uwadze powyższe wnieśli o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z kredytu wynikającego z umowy kredytu nr (...) z dnia 7 maja 2008 roku, z uwagi na jej nieważność. Konsekwencją natomiast uznania stosunku umownego za nieistniejący w związku z nieważnością umowy jest obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń. Mając na uwadze powyższe żądali zasądzenia od pozwanej na rzecz kwoty dochodzonej pozwem tytułem zwrotu kwot wpłaconych przez nich na poczet w/w umowy w okresie od dnia 28 grudnia 2009 roku do dnia 8 listopada 2019 roku.

W odpowiedzi na pozew (...) Bank Spółka Akcyjna w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powodów na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana przyznała, że jest następcą prawnym (...) Bank Spółki Akcyjnej w K., z którą powodowie zawarli umowę jak w pozwie w brzmieniu wynikającym z jej treści oraz treści jej załączników, w tym Regulaminu. Umowa była wykonywana tak, jak to wynikało z zaświadczeń wydanych przez Bank w trybie art. 95 ust 1 Prawa Bankowego. Pozwana zakwestionowała roszczenie powodów co do zasady jak i wysokości. Zdaniem pozwanej, powodowie zawierając umowę nie byli przymuszeni do jej zawarcia, w tym do zawarcia kredytu wyrażonego w walucie obcej, mieli możliwość zapoznania się z treścią umowy, jak również zostali poinformowani o ryzyku, w tym ryzyku walutowym. Treść umowy w zakresie indeksacji kredytu do waluty obcej, w tym wyboru waluty była indywidualnie negocjowana z powodami, w szczególności to powodowie wybrali walutę kredytu, kierując się własnymi preferencjami co do wysokości oprocentowania, a co za tym idzie kosztów kredytu i wysokości raty oraz akceptując ryzyko. W dacie zawarcia umowy kredyty wyrażone w walucie obcej były popularne i chętnie wybierane przez konsumentów, z uwagi na duże różnice w oprocentowaniu, a przez to różnice również w wysokości raty i koszcie kredytu z kredytami złotówkowymi, a ryzyko kursowe było powszechnie znane, lecz bagatelizowane zarówno przez konsumentów, jak i organy centralne Państwa, w tym odpowiedzialne za ochronę konsumentów. Wbrew stanowisku powodów nie była uprawniona do określania kursu waluty w sposób dowolny. Obowiązywały u niej kryteria które jednoznacznie określały kursy walut, tożsame z metodologią stosowaną przez centralny organ Państwa jakim jest Narodowy Bank Polski. Powodom przy tym nie została udzielona przy zawarciu umowy gwarancja niezmienności kursu w przyszłości. Pozwana zaprzeczyła aby w umowie znajdowały się postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 385 ¹ k.c., w tym w szczególności w zakresie określania kursu, aby doszło do naruszenia dobrych obyczajów lub rażącego naruszenia interesów powodów, aby umowa naruszała zasady współżycia społecznego. Pozwana zaprzeczyła aby skutkiem zarzucanej przez powodów abuzywności miałoby być uznanie zawartej z nimi umowy za nieważną w całości lub części. Strony same zmieniły sporne postanowienie mocą aneksów do umowy, w tym zdecydowały o rozliczaniu kredytu do końca okresu kredytowania po kursie sprzedaży NBP. Zdaniem pozwanej żądanie powodów stanowiło próbę nadużycia uprawnienia konsumenckiego oraz stanowiło naruszenie zasady proporcjonalności i jako takie nie mogło korzystać z ochrony prawnej.

Pozwana zarzuciła również brak interesu prawnego powodów w żądaniu ustalenia, jak w pozwie. Na uzasadnienie tego zarzutu powołała orzecznictwo sądów powszechnych na gruncie przepisu art. 189 k.p.c. Podkreśliła, że interes prawny w żądaniu ustalenia nie zachodzi, gdy osoba zainteresowana może dochodzić i uzyskać dalej idącą ochronę prawną np. w procesie o świadczenie. Pozwana podniosła również z ostrożności procesowej na wypadek uznania przez Sąd, że roszczenie powodów o zapłatę z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia lub nienależnego świadczenia istnieje, zarzut zużycia wzbogacenia oraz zarzut zatrzymania w wysokości udzielonego kredytu.

Pismem z dnia 7 września 2022 roku powodowie rozszerzyli powództwo o zapłatę o dalszą kwotę 14 446,28 zł za okres od dnia 27 maja 2008 roku do dnia 23 listopada 2009 roku tj. wnieśli o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz kwoty 125 395,86 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobranym przez nią świadczeń nienależnych w okresie od dnia 27 maja 2008 roku do 8 listopada 2019 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w sposób szczegółowy określony w w/w piśmie (k. 257).

Sąd ustalił:

W 2008 roku K. P. i S. P. ubiegali się o kredyt z przeznaczeniem spłatę zobowiązań oraz na cele konsumpcyjne. Z uwagi na wysokość miesięcznych dochodów oraz pozostawanie K. P. na rencie oferowano im kredyt indeksowany do (...). Tak było również u poprzednika prawnego pozwanej. Oferta kredytu została im przedstawiona bardzo korzystnie, przy czym pracownik Banku nie tłumaczył powodom jaki wpływ na wysokość raty kredytu i salda zadłużenia mają zmiany kursu (...), nie tłumaczył im dlaczego do wykonania ewentualnej umowy Bank będzie stosował dwa różne kursy tj. kurs kupna i kurs sprzedaży, z czego to wynika, nie informował ich w jaki sposób Bank ustala kursy walut w oparciu, o które dokonywać będzie przeliczeń w wykonaniu ewentualnej umowy. Powodowie byli szczęśliwi, że zawierając umowę na tak korzystnych ich zdaniem warunkach tj. znacznie niższej racie niż przy kredytach złotówkowych spłacą swoje zadłużenie, uwolnioną się z długów, które w tamtym czasie łącznie wyniosły 82 300 zł. Dlatego też w dniu 24 kwietnia 2008 roku podpisali przedstawiony im przez pracowników Banku wniosek do (...) Bank Spółki Akcyjnej w K. o udzielenie im kredytu hipotecznego w kwocie 100 000 zł indeksowanego kursem waluty (...) z przeznaczeniem na wykonanie remontu, spłatę posiadanych kredytów i pożyczek, szczegółowo opisanych we wniosku oraz na realizację innych celów konsumpcyjnych oraz oświadczenia o wyborze waluty obcej, gdzie przedstawiony został wykaz zmian oprocentowania i kursu waluty kredytu na wysokość miesięcznych rat, przy czym S. P. w/w oświadczenie złożyła w dniu 30 kwietnia 2008 roku. Powodowie nie rozumieli przy tym czym jest indeksacja kredytu.

Dowód: wniosek o kredyt k. 121-124, oświadczenie o wyborze waluty obcej k. 126, zeznania powodów złożone na rozprawie w dniu 20 września 2022 roku.

W dniu 7 maja 2008 roku K. P. i S. P. zawarli z (...) Bank Spółką Akcyjną w K. umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) według przedstawionego jej przez Bank wzorca, bez jakichkolwiek zmian w treści tego wzorca. Zgodnie z zawartą umową Bank udzielił powodom kredytu w wysokości 106 548,91 zł indeksowanego kursem (...), a powodowie zobowiązali się zwrócić kwotę kredytu wraz z odsetkami w 300 miesięcznych ratach równych kapitałowo – odsetkowych. Powodowie oświadczyli w umowie, że byli świadomi ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksowanej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i że ryzyko to akceptują (§ 1 umowy pkt. 1). Zgodnie z § 9 pkt. 2 umowy w dniu wypłaty kredytu powodom kwota wypłaconych środków miała zostać przeliczona do (...) według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów – obowiązującej w dniu uruchomienia środków. Przy czym, definicja Tabeli Kursów została zawarta w § 6 pkt. 1 umowy i w § 2 Regulaminu kredytu hipotecznego DOM gdzie stwierdzono, że Bankowa Tabela Kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów to tabela sporządzona przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana o godzinie 16:00 każdego dnia roboczego i obowiązująca przez cały następny dzień roboczy. Oprocentowanie kredytu miało być zmienne. Na oprocentowanie składała się suma obowiązującej stawki (...) i stałej marży Banku, która wynosiła 2,69 % (§ 1 pkt. 3 umowy). Powodowie oświadczyli, że byli świadomi ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania w całym okresie kredytowania i akceptowali to ryzyko. Indeks (...) dla każdego miesiąca miał być obliczany jako średnia arytmetyczna stawek LIBOR 3m obowiązujących w dniach roboczych w okresie liczonym od 26 dnia każdego miesiąca poprzedzającego miesiąc ostatni do 25 –go dnia miesiąca poprzedzającego zmianę (§13 pkt 2 umowy). Przy czym LIBOR 3 m zgodnie z przyjętą w umowie definicją stanowił LIBOR 3 miesięczny dla (...) tj. oprocentowanie na jakie banki skłonne są udzielać pożyczek w (...) innym bankom na rynku międzybankowym w L. na okres trzech miesięcy – dane te publikował miedzy innymi Dziennik Rzeczypospolita (§ 6 pkt. 7 umowy). W związku z udzieleniem kredytu Bank nie miał pobrać prowizji. Zgodnie z § 10 umowy i § 19 ust. 5 Regulaminu spłata zadłużenia z tytułu kredytu i odsetek następowała na wskazany w harmonogramie spłat rachunek Banku. Wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonej w Tabeli Kursów do (...) obowiązującego w dniu spłaty. W przypadku braku spłaty przez powodów w całości lub w części raty kredytu w terminie zgodnie z § 14 umowy niespłacona kwota stawać się miała zadłużeniem przeterminowanym, istniała możliwość wypowiedzenia wówczas umowy przez Bank. Jeżeli powodowie pomimo upływu okresu wypowiedzenia ni uregulowali by należności, to zgodnie z § 14 ust. 3 umowy i § 16 ust. 4 Regulaminu Bank w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia miał dokonać przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów oraz poczynając od dnia przewalutowania Bank mógł pobierać od wymagalnego kapitału karne odsetki w wysokości – 2 krotności oprocentowania kredytów udzielonych w PLN (nie indeksowanych do waluty obcej) przy zastosowaniu aktualnego z dnia przewalutowania wskaźnika (...) oraz marży obowiązującej w dniu wypłaty kredytu. Istniała również możliwość przewalutowania kredytu na wniosek powodów według kursów z Tabeli Kursów i po spełnieniu dodatkowych wymogów, szczegółowo określonych w § 20 umowy i § 30 ust. 3 pkt. 2 i ust. 9 Regulaminu, w tym możliwe to było po wypłacie przez Bank całości udzielonego kredytu. W § 22 umowy strony uregulowały kwestię wypowiedzenia zawartej umowy. Jako zabezpieczenie spłaty kredytu miała zostać ustanowiona między innymi na rzecz Banku na nieruchomości powodów hipoteka kaucyjna w złotych polskich do kwoty 170% kwoty kredytu - § 3 ust. 1 umowy i § 22 ust. 2b. W § 25 ust. 1 strony przyjęły, że integralną częścią umowy miał być również Regulamin do umowy kredytu hipotecznego. W § 21 ust. 5 regulaminu przy tym strony przyjęły, że w przypadku kredytu indeksowanego do obcej waluty prowizja za wcześniejszą spłatę, przeliczona będzie według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia realizacji wcześniejszej spłaty.

W wykonaniu umowy (...) Bank Spółka Akcyjna w K. w dniu 15 maja 2008 roku dokonała uruchomienia kredytu.

Dowód: umowa wraz z aneksem i regulaminem k. 21-34, potwierdzenie wypłaty środków k. 35.

Pismem z dnia 4 grudnia 2019 roku powodowie wnieśli do pozwanej reklamację wzywając ją do zapłaty na ich rzecz kwoty 110 949,58 zł tytułem nienależnie pobranych przez nią świadczeń w okresie od dnia 28 grudnia 2009roku do dnia 30 września 2019 roku z uwagi na nieważność łączącej strony umowy tj. Umowy kredytu nr (...) z dnia 7 maja 2008 roku. Nieważność umowy łączyli powodowie przy tym z użyciem przez pozwaną w treści w/w umowy niedozwolonych postanowień umownych, które szczegółowo opisali w reklamacji i bez których dalsze wykonywanie umowy ich zdaniem nie było możliwe, co powodowało nieważność całej umowy.

W odpowiedzi w piśmie z 8 stycznia 2020 roku pozwana nie uwzględniła roszczeń powodów wskazując, że zakwestionowane postanowienia umowne w jej ocenie są zgodne z prawem.

Dowód: reklamacja k. 41-45, pismo pozwanej k. 46.

Pismem z dnia 12 grudnia 2019 roku powodowie złożyli do Sądu Rejonowego dla W. (...)w W.wniosek o zawezwanie do próby ugodowej pozwanej i zawarcia ugody, na podstawie której strony uczynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi sporu dotyczącego roszczeń przysługującym im wobec pozwanej, powstałych w okresie od dnia 27 maja 2008 roku do dnia 30 września 2019 roku wynikających z wad prawnych (nieważność albo bezskuteczność) umowy kredytu hipotecznego nr (...) sporządzonej w dniu 7 maja 2008 roku zawartej z wykorzystaniem wzorca umownego stosowanego u poprzednika prawnego pozwanej zawierającej postanowienia dotyczące indeksacji, wzajemnych świadczeń kursem (...). Wniosek powodów został zarejestrowany w Sądzie Rejonowym dla W.w W.pod sygnaturą II Co 4255/19. Na posiedzeniu wyznaczonym w związku z wnioskiem powodów do zawarcia ugody nie doszło. W imieniu powodów stawił się ich pełnomocnika, w imieniu pozwanej nie stawił się nikt, zawiadomiony prawidłowo.

Dowód: wniosek k. 47-50, protokół k. 51

Pismem z dnia 18 maja 2022 roku powodowie złożyli oświadczenie, że zostali poinformowani przez Sąd o skutkach uznania umowy za nieważną i są świadomi konsekwencji stwierdzenia przez Sąd nieważności umowy. Oświadczenia powodów zostało doręczone pozwanej w dniu 26 sierpnia 2022 roku.

Dowód: oświadczenia powodów k. 248, zwrotne potwierdzenie odbiory przesyłki k. 252.

Na poczet zawartej umowy powodowie uiścili od dnia 27 maja 2008 roku do dnia 8 listopada 2019 roku kwotę 125 395,86 zł.

Dowód: zaświadczenie k. 35-40, tabela k. 53-56.

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, wymienione w stanie faktycznym oraz zeznania powodów.

Sąd ocenił dowody z dokumentów jako wiarygodne. Strony postępowania nie kwestionowały, że oświadczenia w nich zawarte zostały złożone przez osoby, które podpisały te dokumenty. Nie podważały ich prawdziwości i autentyczności. Sąd nie miał podstaw, aby z urzędu powziąć wątpliwości odnośnie ich wiarygodności i mocy dowodowej.

Zeznania powodów Sąd ocenił jako wiarygodne - choć - podobnie jak w innych sprawach tego rodzaju - akcentowali oni zaufanie do banku. Częściowo ich zeznania znalazły potwierdzenie w dowodach z dokumentów, jak i zeznaniach świadka G. M..

Sąd nie ustalił stanu faktycznego w oparciu o zeznania świadka P. S. albowiem świadek nie brał udziału w oferowaniu powodom umowy kredyt hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia 7 maja 2008 roku, nie brał udziału w podpisywaniu tej umowy z upoważnienia Banku. Świadek nie miał zatem wiedzy jakie informacje zostały powodom przekazane w trakcie zaoferowania im w/w umowy kredytu i przy jego podpisaniu przez pracownika Banku. Nie znał również treści samej umowy. Sąd nie ustalił stanu faktycznego również w oparciu o zeznania świadka G. M. albowiem świadek nie pamiętał powodów, nie wiedział czy brał udział w oferowaniu im umowy, czy też brał udział w jej podpisywaniu z upoważnienia poprzednika prawnego pozwanej. Potwierdził jednak, że poziom przeszkolenia w zakresie oferowania produktów pozwanej był niski i, że nie informował o ryzykach związanych z zawarciem tego produktu klientom, nie mówił o możliwości wzrostu salda zadłużenia w przypadku wzrostu kursu (...), o kursie kupna i sprzedaży, a jedynie, że raty klienci mają przeliczać po kursie (...) opublikowanej na stronie Banku, przy tym nie mówił klientom, że to nie były kursy NBP, nie mówił klientom w jaki sposób tworzone są kursy waluty stosowane przez Bank do rozliczeń z klientami. Zeznania świadka uwiarygodniały jednak zeznania powodów.

Również dokumenty przedłożone przez pozwaną w postaci zarządzenia z dnia 3 lipca 2006 roku k. 132, obwieszenia z dnia 8 czerwca 2017 roku i uchwały z dnia 23 września 2002 roku k. 133-134, oceny wpływu na sytuację sektora bankowego i polskiej gospodarki propozycji przewalutowania kredytów mieszkaniowych udzielonych w (...) na PLN według kursu z dnia udzielenia kredytu k. 135-138, stanowiska k. 139-141 nie przyczyniły się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Z przedłożonego bowiem dokumentu w postaci zarządzenia z dnia 3 lipca 2006 roku k. 132 nie wynikało aby procedura oferowania kredytów indeksowanych do (...) ustalona w/w dokumencie została zachowana wobec powodów. Wprawdzie wśród dołączonych do akt sprawy dokumentów znajdowało się oświadczenie powodów odpowiednio z dnia 24 kwietnia 2008 roku i z dnia 30 kwietnia 2008 roku k. 125 o ponoszeniu ryzyka walutowego i ryzyka zmiennej stopy procentowej, nie oznaczało to jednak że powodowie zostali o tych ryzykach w sposób prawidłowy poinformowani czy tylko złożyli pod tym oświadczeniem przygotowanym przez pozwaną podpis, co było konieczne dla przyjęcia i rozpatrzenia ich wniosku o udzielenie kredytu. Powodowie podpisując umowę działali jako konsumenci byli zatem stroną słabszą niż Bank, zarówno pod względem siły negocjacyjnej, jak i ze względu na stopień poinformowania, i w związku z tym godzili się na postanowienia sformułowane wcześniej przez Bank, nie mając wpływu na ich treść. W praktyce oświadczenia takie jak podpisali powodowi przy wniosku o udzielenie kredytu stanowiły dla Banku formę zabezpieczenia przed zarzutem nienależnego wywiązywania się z obowiązków informacyjnych. Obwieszenie z dnia 8 czerwca 2017 roku i uchwała z dnia 23 września 2002 roku k. 133-134 również nie przyczyniła się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie albowiem nie wynikało z tych dokumentów czy sposób ustalania kursów przez Bank został powodom przedstawiony. Ocena z k. 135-138 i stanowisko k. 139-141 stanowiły stanowisko pozwanej, które Sąd nie podzielił. Zauważyć bowiem należało, że Sąd nie mógł wprowadzić w miejsce postanowień uznanych za abuzywne innych postanowień bez zgody powodów. Powodowie natomiast nie wyrazili zgodę na zastąpienie niedozwolonych klauzul umownych innymi postanowieniem.

Sąd pominął dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu rachunkowości finansowej wnioskowany przez stronę powodową oraz dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu finansów i bankowości wnioskowany przez pozwaną na podstawie przepisu art 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., jako mający dotyczyć okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z uznaniem przez Sąd nieważności umowy kredytu łączącej strony wszelkie rozliczenia pomiędzy stronami zgodnie z powszechną linią orzeczniczą opierają się o teorię dwu kondykcji. A zatem strony mają obowiązek zwrócić wzajemne świadczenia. Ustalenie wysokości tych świadczeń nie wymagało wiadomości specjalnych. Wynikało z zaświadczenia wystawionego przez samą pozwaną k. 36-40.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemalże w całości.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu strony pozwanej co do braku interesu prawnego powodów w żądaniu ustalenia.

W myśl przepisu art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Niewątpliwym jest, co wyraża ugruntowany w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego pogląd, że o występowaniu interesu prawnego w żądaniu ustalenia świadczy możliwość stanowczego zakończenia w tym postępowaniu sporu między stronami, natomiast przeciwko jego istnieniu – możliwość uzyskania przez powoda pełniejszej ochrony w drodze innego powództwa. Wbrew stanowisku strony pozwanej, powodowie nie dysponowali jakimkolwiek innym żądaniem, które chroniłoby ich pełniej niż żądania zawarte w pozwie. Wystąpienie przez powodów jedynie z żądaniem zapłaty oparte na przesłankowym ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wobec jego nieważności, mogłoby obejmować jedynie żądanie zwrotu zapłaconych rat kredytu. Nie rozwiązywałoby natomiast kwestii obowiązku zapłaty przyszłych i jeszcze niewymagalnych rat, możliwości wypowiedzenia umowy przez pozwany Bank i negatywnych skutków dla powodów, związanych z tym wypowiedzeniem. Powodowie byliby narażeni na konieczność wytaczania kolejnych powództw o zapłatę dalszych nadpłaconych rat czy spłaconych rat, względnie na bycie pozwanymi w sprawie o zapłatę z powództwa Banku, gdyby zaprzestali spłaty kredytu. Tym samym, to powództwo o ustalenie jest jedynym i najdalej idącym środkiem ochrony powodów, zmierzającym do oceny i ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie związania lub braku związania stron postanowieniami zaskarżonej umowy kredytowej. Specyfika sprawy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego w związku z jego nieważnością, która miała trwać oraz nakładać na strony obowiązki i prawa jeszcze przez kilkanaście lat, daje przekonanie o istnieniu interesu prawnego powodów w ustaleniu. Uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewnia powodom ochronę ich interesów i definitywnie kończy spór na tle obowiązywania postanowień umowy, umowy kredytu. Czym innym jest natomiast ewentualne rozliczenie pomiędzy stronami, mające swoją podstawę w uznaniu nieistnienia stosunku prawnego wobec jego nieważności.

Powodowie wnieśli o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) xz dnia 7 maja 2008 roku zawartej pomiędzy nimi a poprzednikiem prawnym poznanej z uwagi na jej nieważność. Nieważność z kolei łączyli z istnieniem w treści umowy niedozwolonych postanowień umownych dotyczących mechanizmu indeksacji, bez których to postanowień w/w umowa nie może funkcjonować w obrocie prawnym. Zdaniem powodów niedozwolone klauzule umowne znajdowały się w § 6 ust. 1 umowy, § 9 ust. 2 umowy, § 10 ust 3 umowy, § 16 ust 4 regulaminu, § 19 ust 5 regulaminu, § 21 ust 5 regulaminu.

Zgodnie z art. 358 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§2).

Kwestionowane przez powodów postanowienia umowne zaczerpnięto ze wzorca umowy i nie podlegały one negocjacjom. Możliwa byłaby więc kontrola incydentalna tych postanowień w zakresie, czy wzorzec zawierał niedozwolone postanowienia umowne. Kwestionowane postanowienia wprawdzie dotyczyły głównych świadczeń stron ale zdaniem Sądu nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jednoznaczność oznacza, że postanowienie może być rozumiane tylko w jeden sposób, a taki stan rzeczy istnieje, gdy nie zachodzi wątpliwość co do desygnatu pojęć i całokształtu postanowień wzorca. W wypadku kwestionowanych postanowień użyto pojęcia tabeli kursów, które zdefiniowano w sposób nieostry w § 6 ust. 1 umowy i § 2 regulaminu. Nie podano bowiem żadnego mechanizmu ustalania kursów w tabeli. Powodowie zatem nie mieli jakiejkolwiek możliwości zrekonstruowania mechanizmu ustalania kursów przez pozwaną, to zaś czyniło ww. postanowienia niejednoznacznymi.

Z przepisu art. 358 ¹ k.c. wynika, że uznanie konkretnej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne, wymaga łącznego stwierdzenia obu wymienionych tam przesłanek, tj. „sprzeczności z dobrymi obyczajami” oraz „rażącego naruszenia interesów konsumenta” (por. wyrok SN z 27.10.2016 r., I CSK 173/06), przy czym ocena czy zaistniały te przesłanki należało dokonać na chwilę zawierania umowy.

W tym miejscu przywołać należy stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2019 roku w sprawie V CSK 347/18, które Sąd Okręgowy w całości podziela. „ Postanowienia umowy lub wzorca, ustalone jednostronnie przez bank, i przyznające mu uprawnienie do jednostronnego, samodzielnego ustalania kursu kupna i sprzedaży (...) w stosunku do PLN bez wskazania reguł kształtowania tego kursu stanowią postanowienia naruszające dobre obyczaje, godzą bowiem w istotę równowagi kontraktowej stron. Polityka kursowa banku i decyzje władz banku nie mogą w sposób nie poddany kontroli kontraktowej wpływać na obowiązki kredytobiorców. Ocena taka jest wystarczająca do podjęcia przez sąd meriti ustaleń co do tego, czy w konkretnej sprawie doszło w konsekwencji stosowania takiego postanowienia do rażącego naruszenia interesu konsumenta jako strony umowy kredytowej, nawet wówczas, gdy - w ocenie sądu - sam konsument w toku postępowania nie przedstawił dowodów wskazujących na takie naruszenie. Wynika to z nakazu wykładni przepisów prawa konsumenckiego (w niniejszej sprawie Kodeksu cywilnego o niedozwolonych postanowieniach umownych) w sposób zgodny z wymaganiami prawodawstwa europejskiego, w sposób ukształtowany m.in. w orzecznictwie (...), a także mając na uwadze zasadniczy cel tych regulacji, jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów. Ten kierunek wykładni potwierdzał także art. 76 Konstytucji RP, zgodnie z którym ochrona przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi jest konstytucyjnym zadaniem władzy publicznej (art. 76 Konstytucji). Nakaz wynikający z tego przepisu jest kierowany przede wszystkim do ustawodawcy, którego obowiązkiem jest zapewnienie odpowiedniego, minimalnego poziomu ochrony słabszego uczestnika rynku. Nie oznacza to jednak, iż art. 76 Konstytucji pozostaje bez wpływu na wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego; w procesie jego stosowania przez sądy. Przeciwnie, także sądy jako organy władzy publicznej, powinny w odniesieniu do przepisów mających na celu ochronę konsumentów stosować ich wykładnię, która umożliwi jak najpełniejsze urzeczywistnienie tej ochrony.”

W doktrynie i orzecznictwie powszechnie już przyjmuje się, że odwołanie się do kursów walut zawartych w tabeli kursów i ogłaszanych w siedzibie banku narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego oraz, że prawo banku do ustalania kursu waluty nieograniczone skonkretyzowanymi, obiektywnymi kryteriami zmian stosowanych kursów walutowych świadczy o braku właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego, które uniemożliwia konsumentowi przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikających dla niego z umowy konsekwencji ekonomicznych. A. charakteru tych klauzul nie ujmuje twierdzenie pozwanej, że stosowane przez nią kursy walut kalkulowane były w oparciu o czynniki obiektywne, ani ustalenie, że kursy (...) stosowane przez pozwaną nie odbiegały istotnie od kursów stosowanych przez inne Banki komercyjne i od średniego kursu NBP, ani nawet ustalenie, że ogólny koszt kredytu udzielonego na warunkach przewidzianych w umowie nie odbiegał od kosztów kredytu w tożsamej wysokości, który udzielony byłby według warunków przewidzianych dla kredytów złotówkowych. Okoliczności te nie zmieniają bowiem faktu, że kursy walut były kształtowane jednostronnie przez pozwany Bank.

Nie można też zgodzić się z argumentami pozwanej, że zawarte w umowie klauzule indeksacyjne zostały indywidualnie uzgodnione z powodami. Za indywidualnie uzgodnione można uznać bowiem jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania. Te zaś okoliczności nie zostały wykazane. W wyrokach z 29 października 2019r., IV CSK 309/18 i z 27 listopada 2019r., II CSK 438/18 Sąd Najwyższy stwierdził, że wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, mającej daleko idące konsekwencje dla egzystencji konsumenta, mechanizmu działania kursowego wymaga szczególnej staranności Banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy w związku z czym obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywanych regularnych spłat. Obowiązek informacyjny określany jest nawet jako "ponadstandardowy", mający dać konsumentowi pełne rozeznanie co do istoty transakcji.

Konstatacje te są równoznaczne ze stwierdzeniem, że ukształtowana przez pozwany Bank treść łączącej strony umowy kredytu w § 6 ust. 1 umowy, § 9 ust. 2 umowy, § 10 ust 3 umowy, §14 ust. 3 umowy, § 3 ust. 1 umowy, § 20 ust. 3 umowy, § 16 ust 4 regulaminu, § 19 ust 5 regulaminu, § 21 ust 5 regulaminu, § 22 ust. 2b regulaminu i § 30 ust. 3 pkt. 2 i ust. 9 regulaminu i niepełne wypełnienie przez Bank obowiązków informacyjnych o możliwej rażącej dysproporcji świadczeń przemawia za przyjęciem abuzywnego charakteru zawartych w umowie klauzul indeksacyjnych – z uwagi na ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów powodów.

Zgodnie z art. 385 ¹§1 k.c. konsekwencją uznania za abuzywne klauzul indeksacyjnych zawartych w umowie stron jest, stan niezwiązania powodów (kredytobiorców - konsumentów) zakwestionowanymi postanowieniami.

Stosownie do art. 385 ¹ § 2 k.c., jeżeli postanowienie umowy zgodnie z jego § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Przepis ten wraz z pozostałymi dotyczącymi nieuczciwych postanowień umownych stanowi implementację do krajowego systemu prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, z uwzględnieniem jej treści podlegał przeto zastosowaniu w sprawie wobec stwierdzenia w umowie zawartej przez strony niedozwolonych postanowień. Art. 6 ust. 1. Dyrektywy nałożył na Państwa Członkowskie obowiązek zapewnienia, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, obowiązywanie umowy w dalszym ciągu, po wyłączeniu z niej nieuczciwych postanowień umownych jest pomyślane jako ochrona interesu konsumenta, a nie jego kontrahenta i przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r. C-260/18 zapadły na gruncie sprawy bezpośrednio odnoszącej się do polskiego systemu prawnego, według którego, jeżeli sąd krajowy uzna, że zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującego prawa utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych postanowień nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że ta umowa nie może dalej obowiązywać bez takich warunków i wtedy sąd powinien orzec jej unieważnienie, wykluczona jest możliwość uzupełnienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które w niej się znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że treść czynności prawnej jest uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie są zatem przepisami o charakterze dyspozytywnym lub przepisami mającymi zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę, art. 6 ust. 1 Dyrektywy nie stoi na przeszkodzie zastąpieniu nieuczciwego postanowienia umownego wspomnianym przepisem dyspozytywnym albo przepisem mającym zastosowanie w razie wyrażenia na to zgody przez strony, jednak możliwość ta jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, wbrew woli konsumenta, narażając go tym samym na szczególnie szkodliwe skutki. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 07 maja 2021 roku w sprawie III CZP 6/21.

Po usunięciu z umowy zawartej przez strony niedozwolonych postanowień obowiązywanie jej w dalszym ciągu nie jest możliwe. Wyłączenie mechanizmu waloryzacji i pominięcie odesłania do gotówkowego kursu kupna franka czyni niemożliwym określenie w walucie obcej równowartości kwoty kredytu udzielonego w złotych kredytobiorcy, tym samym odpada realizacja funkcji umowy o kredyt w złotych indeksowany kursem franka. Bez zastosowania przewidzianego w umowie narzędzia indeksacji i gotówkowego kursu sprzedaży franka nie da się też określić wysokości zobowiązań kredytobiorcy płatnych w złotych jako równowartość raty w walucie obcej, ani ustalić salda jego zobowiązań wobec banku w przypadku przewalutowania kredytu. Powodowie nie wyrazili nie wyrazili zgody na zastąpienie niedozwolonych klauzul umownych innymi postanowieniami. Dlatego też Sąd w pkt. 1 wyroku uznając, że bez niedozwolonych postanowień dotyczących sposobu indeksacji kredytu umowa nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na brak istotnych elementów, ustalił jej nieistnienie z uwagi na nieważność - art. 58 § 1 k.c.

Stwierdzenie nieważności umowy uprawniało powodów do wystąpienia z roszczeniem o zwrot świadczeń dokonanych w wykonaniu umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...), jako nienależnych – w oparciu o art. 410§1 i 2 k.c. Tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu Uchwały składu siedmiu Sędziów z dnia 07 maja 2021 roku. Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłaca kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spełnionych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.

Powodowie domagali się w niniejszej sprawie zasądzenia od pozwanej na ich rzecz kwoty 125 395,86 zł jako zwrotu wpłaconych przez nich środków w okresie od 27 maja 2008 roku do dnia 8 listopada 2019 roku, która to kwota wynikała z zaświadczenia wydanego przez samą pozwaną a znajdującego się na k. 36-40 akt sprawy. Żądanie powodów o zasądzenie od pozwanej w/w kwoty było zatem w pełni zasadne, co znalazło swój wyraz w pkt. 2 wyroku.

O odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. zasądzając odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 110 949,58 zł od dnia 27 sierpnia 2022 roku tj. od dnia następnego po dniu, w którym pozwana zapoznała się z oświadczeniami powodów z 18 maja 2022 roku, że są świadomi i godzą się na konsekwencje uznania przez Sąd nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z w/w umowy kredytu wobec jej nieważności, co miało miejsce 26 sierpnia 2022 roku. Dlatego też w pkt. 3 wyroku w niewielkim zakresie oddalił roszczenie odsetkowe powodów od kwoty 110 949,58 zł tj. w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 9 stycznia 2020 roku do dnia 26 sierpnia 2022 roku. W ocenie Sądu wymagalność roszczeń przysługującym obu stronom, przedawnienie takich roszczeń, należy wiązać z momentem złożenia przez powodów świadomej, wyraźnej i swobodnej decyzji co do nieistnienia stosunku prawnego wobec jego nieważności. Powodowie złożyli oświadczenia w tym przedmiocie w dniu 18 maja 2022 roku. Dlatego także podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia nie był zasadny. W zakresie kwoty 14 446,28 zł Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej pisma, w którym powodowie rozszerzyli powództwo o w/w kwotę.

Pozwana w niniejszej sprawie skutecznie skorzystała z prawa zatrzymania i dlatego też w pkt. 3 wyroku Sąd zarzut ten uwzględnił. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 roku IV CSK 440/13, że umowa kredytu jest umową wzajemną. Zobowiązanie kredytodawcy do udostępnienia środków pieniężnych jest odpowiednikiem zobowiązania kredytobiorcy do zapłacenia oprocentowania i prowizji. Z tych względów znajdują do niej zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o skutkach wykonania i niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych (art. 487 kc i nast.). Po myśli art. 496 k.c., jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot. Przepis ten stosuje się odpowiednio do nieważności umowy (art. 497 k.c.), a z takim skutkiem umowy kredytu zawartej przez strony mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Za dopuszczalnością stosowania prawa zatrzymania (art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c.) w relacjach między stronami umowy kredytu do waluty obcej po stwierdzeniu jej nieważności, czy trwałej bezskuteczności opowiedział się również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 lutego 2021 r. III CZP 6/20). Sąd Najwyższy wskazał, że stanowi ono instrument, który może zapobiec zagrożeniom związanym z niewypłacalnością jednego z obustronnie wzbogaconych. Wyjaśnił, że wbrew pozorom możliwość skorzystania z tego prawa (co wymaga złożenia oświadczenia woli) nie przekreśla stwierdzenia, że w zakresie, w jakim spłaty kredytu stanowią jedynie zwrot kapitału (bez odsetek), nie mogą być traktowane jako świadczenie wzajemne względem oddania przez bank tego kapitału do dyspozycji kredytobiorcy (jest nim zobowiązanie kredytobiorcy do zapłacenia oprocentowania i prowizji - por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 marca 2014 roku, IV CSK 440/13, z 7 marca 2017 roku, II CSK 281/16).

O kosztach Sąd orzekł w pkt. 5 wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. zdanie drugie. Strona powodowa tylko w niewielkim zakresie przegrała proces wobec czego została obciążona kosztami procesu poniesionymi przez powodów w całości. Powodowie ponieśli następujące łączne koszty procesu: opłatę od pozwu w wysokości 1 000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5 400 zł oraz opłatę skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Sąd nie uwzględnił do kosztów procesu kosztów poniesionych przez powodów związanych z wszczęciem przez nich przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Woli w Warszawie postępowania w zakresie zawezwania do próby ugodowej albowiem nie zostało wykazane aby pozwana bez usprawiedliwienia nie stawiła się na wyznaczony termin posiedzenia, a koszty wywołane próbą ugodową stosownie do art. 186 § 2 k.p.c. mogą być wyłącznie uwzględnione w takiej sytuacji.

R., dn. 27 kwietnia 2023 roku