Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2023 roku

Sąd Okręgowy w Rybniku I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia Agnieszka Westwal
Protokolant:	sekretarz sądowy Anna Mrozek

po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 roku w Rybniku

sprawy z powództwa R. A.

przeciwko Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę i ustalenie

1.  ustala nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) zawartej w dniu 22 sierpnia 2008 roku pomiędzy powodem, a pozwaną, w związku z nieważnością w/w umowy;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 21 257,35 zł (dwadzieścia jeden tysięcy dwieście pięćdziesiąt siedem złotych trzydzieści pięć groszy) oraz kwotę 27 376,63 CHF (dwadzieścia siedem tysięcy trzysta siedemdziesiąt sześć franków szwajcarskich sześćdziesiąt trzy centymy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty;

3.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

4.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 6 417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 876/22

UZASADNIENIE

Powód R. A. wniósł o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) zawartej w dniu 22 sierpnia 2008 roku pomiędzy nim a pozwaną Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W., w związku z nieważnością tej umowy oraz wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz następujących kwot:

- kwoty 21 257,35 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnie pobranego przez pozwaną świadczenia w okresie od dnia 22 października 2008 roku do dnia 23 stycznia 2012 roku, z uwagi na nieważności umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) zawartej w dniu 22 sierpnia 2008 roku,

- 27 376,63 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w okresie od dnia 22 lutego 2012 roku do dnia 22 marca 2022 roku, z uwagi na nieważność umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...).

Powód wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

W ocenie powoda zawarta pomiędzy stronami umowa o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) z dnia 22 sierpnia 2008 roku zawierała niedozwolone postanowienia umowne w § 2 ust. 2, § 7 ust. 1, § 9 ust. 5 umowy w zakresie klauzuli indeksacyjnej, które kształtowały jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy i w związku z tym go nie wiążą (niedozwolone klauzule abuzywne). Postanowienia umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) nie zostały w żaden sposób uzgadniane ani negocjowane z nim. Postanowienia zostały mu narzucone przez pozwaną - umowa kredytu hipotecznego stanowiła wzorzec umowny opracowany i szeroko stosowany wówczas przez pozwaną w kontaktach z konsumentami. Powód nie wykluczył również abuzywności postanowień Regulaminu stanowiącego załącznik do umowy kredytowej, jednakże regulamin ten nigdy nie został mu wręczony - pomimo, iż bank wymagał potwierdzenia zapoznania się z jego treścią. Bezskuteczność kwestionowanych postanowień z kolei doprowadziła do nieważności całej umowy, ponieważ jej dalsze obowiązywanie w kształcie pozbawionym kwestionowanych postanowień nie jest możliwe. Na skutek nieważności przedmiotowej umowy całość środków pobranych przez pozwaną od niego stanowiły świadczenia nienależne, którego zwrotu strona powodowa domagała na podstawie treści art. 405 k.c. w zw. z treścią art. 410 k.c. w pkt. 2 pozwu.

W odpowiedzi na pozew pozwana Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i wniosła o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana przyznała, że zawarła z powodem umowę kredytu nr KH/ (...), że integralną część Umowy kredytowej stanowiły Regulamin oraz Cennik, kredyt został powodowi udostępniony i przez niego wykorzystany oraz, że strony zawarły Aneks nr (...) do Umowy Kredytu.

Pozwana zaprzeczyła w szczególności temu, że:

- umowa kredytu jest nieważna w całości albo w jakiejkolwiek części, w tym w szczególności w zakresie postanowień odnoszących się do indeksacji kredytu lub kursów walut stosowanych do rozliczeń pomiędzy stronami umowy kredytu;

- umowa kredytu i regulamin zawierają niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c.;

- w okresie wykonywania umowy kredytu bank pobrał od powoda jakiekolwiek nienależne świadczenia, bądź po jego stronie występuje jakakolwiek nadpłata;

- bank nie wyjaśnił powodowi sposobu tworzenia Tabeli Kursów Walut Obcych;

- sformułowania zawarte w umowie kredytowej były nieprecyzyjne i umożliwiają Bankowi kształtowanie kursu waluty na dowolnym, trudnym do przewidzenia poziomie;

- Bank ustalał kursy w oparciu o nieweryfikowalne kryteria;

- powód nie został należycie poinformowany o prawach i obowiązkach wynikających z umowy kredytu, w tym o istocie i mechanizmie indeksacji;

- powód nie został należycie poinformowany o ryzykach związanych z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty obcej, w tym o ryzyku kursowym;

- powód nie miał możliwości podjęcia próby negocjacji treści umowy i jej warunków, a ostateczny kształt zawartej umowy nie był wynikiem wyborów powoda i indywidualnych uzgodnień stron;

- obecny kształt umowy kredytu zawiera jakiekolwiek niedozwolone klauzule umowne;

- postanowienia umowy godziły w równowagę kontraktową stron;

- koszt obsługi kredytu uzależniony był od bieżących i jednostronnych decyzji Banku i nie był wynikiem mechanizmu wynikającego z umowy kredytu;

- Tabela Kursów Walut Obcych ustalana była w sposób dowolny i było możliwości weryfikacji kursów;

- umowa była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego bądź dobrymi obyczajami lub jakąkolwiek ustawą;

- umowa stanowiła wzorzec umowny, na który powód nie miał żadnego wpływu;

- podczas zawierania umowy kredytowej powodowi nie zostały wręczone załączniki wskazane w pkt. 1 - 4 umowy kredytowej, tj. regulamin, dyspozycja wypłaty kredytu, pełnomocnictwo dla Banku do wykonywania czynności w imieniu kredytobiorcy oraz cennik kredyt hipoteczny/pożyczka hipoteczna;

- powód posiadał interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu;

- brak było możliwości ewentualnego uzupełnienia stosunku prawnego na wypadek stwierdzenia występowania niedozwolonych postanowień w umowie kredytu, w tym przepisem dyspozytywnym.

Pozwana zgłosiła również zarzut przedawnienia, zakwestionowała wartość przedmiotu sporu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód potrzebował kredytu na zakup domu w celu mieszkaniowym w kwocie 150 000 zł. Chciał zaciągnąć kredyt w PLN. Poinformowano go u pozwanej jednak, że nie ma zdolności do zaciągnięcia kredytu w złotych polskich i przedstawiono mu wówczas ofertę kredytu indeksowanego do (...). Pracownik banku przekonywał, że kredyt w (...) jest produktem bezpiecznym. Nie przedstawił historycznego kursu (...), nic nie mówił o kursie kupna i sprzedaży, o tabeli kursowej, o ryzyku walutowym. Powodowi przedstawiono gotową umowę do podpisu. Pracownik podkreślał, że jest to standardowa umowa. Powód działał w zaufaniu do banku.

Dowód: przesłuchanie powoda na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 roku.

W dniu 26 czerwca 2008 roku w placówce Banku (...) Spółki Akcyjnej powód podpisał wniosek kredytowy, przygotowany na wzorze tego Banku. We wniosku powód wskazał, że wnioskuje o udzielnie kredytu w wysokości 150 000 zł, wskazując jako walutę kredytu frank szwajcarski oraz zakreślając okres kredytowania na 360 miesięcy, jednorazową wypłatę kwoty kredytu oraz spłaty w równych ratach. Powód podpisał również druk przygotowany przez pozwaną zatytułowany Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowanej z dnia 25 czerwca 2008 roku. W w/w druku znajdowała się informacja o ryzyku zmian kursów walutowych, o ryzyku zmiany stóp procentowych, przykłady wpływu zmiany stopy procentowej oraz kursu waluty na wysokość raty kredytu. Podpisując druk powód oświadczył również, że zapoznał się z powyższą informacją oraz, że w pierwszej kolejności przedstawiono mu ofertę kredytu w PLN, z której zrezygnował.

Dowód: wniosek kredytowy k. 224-126, informacja k. 127.

W związku z wpływem wniosku kredytowego powoda do pozwanej zostały podjęte przez pracowników pozwanej czynności mające na celu weryfikację złożonego przez niego wniosku oraz czynności mające na celu zbadanie jego zdolności kredytowej. W dniu 21 lipca 2008 roku została przygotowana przez pracownika Banku symulacja obrazująca różnice między kredytem we wnioskowanej przez powoda wysokości, gdzie kwota waluty została wyrażona w PLN, (...), EUR, USD w oprocentowaniu, prowizji za udzielenie kredytu, w wysokości raty, w kwocie ubezpieczenia na okres przejściowy i niskiego wkładu własnego, ubezpieczenia nieruchomości w (...), ubezpieczenia na życie w (...) oraz przykład wpływu zmiany stopy procentowej oraz kursu waluty na wysokość raty kredytu oraz wstępna ocena jego zdolności kredytowej. Po dokonaniu weryfikacji została podjęta w dniu 24 lipca 2008 roku decyzja o udzieleniu kredytu we wnioskowanej wysokości indeksowanej zgodnie z jego wnioskiem do (...).

Dowód: symulacja k. 128, wstępna ocena zdolności kredytowej k. 129, decyzja k. 136-139.

W dniu 22 sierpnia 2008 roku powód zawarł z pozwaną umowę o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) według przedstawionego mu przez Bank wzorca, bez jakichkolwiek zmian w treści tego wzorca. Dokonana czynność nie miała związku z działalnością gospodarczą ani zawodową powoda. Zawierając umowę powód działał w charakterze konsumenta.

Zgodnie z zawartą umową Bank udzielił powodowi kredytu w wysokość 150 000 zł. Kredyt był indeksowanego do (...), po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy (§ 2 ust. 2 umowy). Kredyt miał zostać przeznaczony na zakup nieruchomości, na której został posadowiony budynek mieszkalny w R.. Okres kredytowania wynosił 360 miesięcy (§ 2 ust. 3, 4, 6 umowy).

W przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany miał być kurs kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...), w przypadku zmiany waluty obcej na PLN stosowany miał być kurs sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...), w przypadku zmiany waluty obcej na inną walutę obcą saldo kredytu miało zostać obliczone na podstawie obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o przewalutowanie kursów walut dewiz (§ 4 ust. 6 umowy).

Oprocentowanie kredytu w całym okresie kredytowania miało być według zmiennej stopy procentowej. Na chwilę podpisania umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 3.8400 % w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnej LIBOR 3 M ( (...)) obowiązującą w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1.0500 p.p. stałej w całym okresie kredytowania (§ 6 ust. 1 i 3 umowy).

Powód zobowiązał się do spłaty kwoty kredytu udzielonego w (...) w złotych polskich z zastosowaniem kursu sprzedaży (...) obowiązującego w dniu płatności raty kredytu zgodnie z Tabelą Kursów Obcych Banku (...). Spłata kredytu następowała poprzez bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy (§ 7 umowy).

Jako prawne zabezpieczenie kredytu miała zostać ustanowiona hipoteka kaucyjna do sumy 255 000,00 zł na nieruchomości, która miała zostać przez powoda zakupiona oraz cesja na rzecz banku praw z polisy ubezpieczenia tej nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych i polisy ubezpieczeniowej na życie kredytobiorcy, tj. R. A. (§ 9 ust. 1 umowy).

Integralną cześć Umowy stanowił Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. ( (...)) mający zastosowanie w zakresie nieuregulowanym Umową, pełnomocnictwo do wykonywania czynności w imieniu Kredytobiorcy oraz Cennik Kredyt Hipoteczny/Pożyczka Hipoteczna (§ 11 ust. 2 pkt 1 i ust. 5 Umowy).

W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kwota raty obliczona miała być według aktualnego kursu sprzedaży dewiz dla danej waluty obowiązującego w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku w dniu spłaty raty. W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kredytobiorca mógł zastrzec w umowie kredytu, że Bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt był indeksowany, o ile ten rachunek był dostępny w aktualnej ofercie Banku (§ 8 ust. 3, 4 Regulaminu).

W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokona przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów Walut Obcych. Od wymagalnego kapitału wyrażonego w PLN Bank będzie naliczał dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych (§ 9 ust. 4 Regulaminu).

W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kwota wcześniejszej spłaty miała być obliczana według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia realizacji, wskazanego przez kredytobiorcę w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty.” (§ 10 ust. 4 Regulaminu), z kolei prowizja za wcześniejszą spłatę ustalana miała być od kwoty wcześniejszej spłaty, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia realizacji wcześniejszej spłaty (§ 10 ust. 5 Regulaminu).

Przewalutowanie kredytu mogło nastąpić według kursów kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą, według kursów sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w banku (...) w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN. W przypadku zmiany waluty obcej na inną walutę obcą saldo kredytu miało zostać obliczone na podstawie obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o przewalutowanie kursów walut dewiz. Bank miał prawo pobrać prowizję za zmianę waluty kredytu od salda kredytu sprzed przewalutowania w wysokości określonej w cenniku obowiązującym w dniu złożenia wniosku o przewalutowanie, przy czym w przypadku kredytu w walucie obcej prowizja za przewalutowanie ustalana miała być od kwoty sprzed przewalutowania, przeliczonej według kursów sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia dokonania przewalutowania, przed podjęciem decyzji o przewalutowaniu Bank zastrzegł sobie prawo do dokonania weryfikacji zdolności kredytowej kredytobiorcy oraz żądania aktualnych dokumentów dotyczących jego dochodów, wartości ustanowionych zabezpieczeń (§ 11 ust. 4-5, 10 - 12 Regulaminu).

W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej prowizja za podwyższenie kwoty kredytu ustalana miała być od kwoty podwyższenia przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku (...) z dnia sporządzenia aneksu (§ 12 ust. 3 Regulaminu).

Dla odnawiania zabezpieczeń kredytu stosować miano kurs sprzedaży dewiz obowiązujący w dniu odnawiania zabezpieczenia na podstawie obowiązującej w Banku (...). (§ 13 ust. 4 Regulaminu).

Dowód: umowa o kredyt hipoteczny k.18-23, regulamin k. 145-167, k. 171-173, cennik k. 168-170.

Kredyt został wypłacony powodowi w dniu 22 września 2008 roku w kwocie 149 999,99 zł.

Dowód: zaświadczenie k. 24, dyspozycja wypłaty środków kredytu k. 175.

Strony w dniu 7 lutego 2012 roku zawarły Aneks nr (...) do umowy o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) zgodnie z którym w § 2 umowy dodano zapis zgodnie z którym kurs wymiany walut obcych, na podstawie którego przeliczane były na złote polskie zobowiązania kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej, podawany miał być w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku. Podstawą do ustalenia kursów kupna i sprzedaży zawartych w Tabeli Kursów Walut Obcych Banku miał być kurs bazowy, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu (...) w chwili tworzenia Tabeli Kursów Walut Obcych. Wartości kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli Kursów Walut Obcych mogły odbiegać od kursu bazowego o nie więcej niż 10%. Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona miała być przynajmniej raz dziennie każdego dnia roboczego. Pierwsza Tabela Kursów Walut Obcych Banku tworzona miała być pomiędzy godziną 8:00 a godziną 10:00 danego dnia. Tabela Kursów Walut Obcych publikowana jest każdorazowo na stronie www.bankmillennium.pl.

Dowód: Aneks k. 135.

W wykonaniu umowy kredytu z dnia 22 sierpnia 2008 roku powód uiścił na rzecz pozwanej w okresie od dnia 22 października 2008 roku do dnia 23 stycznia 2012 roku łącznie kwotę 32 454,41 zł oraz kwotę 27 816,26 CHF.

Dowód: zaświadczenie k. 25-32, zestawienie transakcji, kursy k. 176 - 201.

Pismem z dnia 10 czerwca 2022 roku powód złożył oświadczenie, że akceptuje skutki uznania przez Sąd nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 22 sierpnia 2008 roku. Oświadczenie powoda zostało odebrane przez stronę pozwaną w dniu 22 sierpnia 2022 roku.

Dowód: oświadczenie k.77, elektroniczne potwierdzenie odbioru k. 267.

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty szczegółowo wypisane w stanie faktyczny ustalonym w sprawie. Sąd ocenił dowody te jako wiarygodne. Strony postępowania nie kwestionowały, że oświadczenia w nich zawarte zostały złożone przez osoby, które podpisały te dokumenty. Nie podważały ich prawdziwości i autentyczności. Sąd nie miał podstaw, aby z urzędu powziąć wątpliwości odnośnie ich wiarygodności i mocy dowodowej.

Stan faktyczny Sąd ustalił również w oparciu zeznania powoda złożone na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 roku. Zeznania te znalazły potwierdzenie w treści dokumentów, na podstawie których Sąd ustalił stan faktyczny w sprawie. Z dołączonych do akt dokumentów w postaci symulacji z k. 128 oraz przykładu wpływu zmiany stopy procentowej oraz kursu waluty na wysokość raty kredytu nie wynikało, aby został on przedstawiony powodowi, czy tylko był to dokument na użytek pracownika Banku. Ponadto powstał on w dniu 21 lipca 2008 roku, tj. przed podjęciem decyzji przez pozwaną o udzieleniu powodowi kredytu we wnioskowanej przez nich wysokości. Nie znajdują się na tym dokumencie żadne podpisy czy to powoda czy pracownika Banku. Powód podpisał jednakże informację dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej, w której znajdowały się ogólne informacje w zakresie ryzyka zmiany kursów walutowych, ryzyka zmiany stóp procentowych k. 127. Nie oznaczało to jednak, że powód został o tych ryzykach w sposób prawidłowy poinformowany czy tylko złożył pod tą informacją podpis, co było konieczne dla przyjęcia i rozpatrzenia jego wniosku o udzielenie kredytu. Treść informacji została przygotowana przez pozwaną. Powód podpisując umowę działał jako konsument był zatem stroną słabszą niż Bank, zarówno pod względem siły negocjacyjnej, jak i ze względu na stopień poinformowania, i w związku z tym godził się na postanowienia sformułowane wcześniej przez Bank, nie mając wpływu na ich treść. W praktyce informacje takie jak podpisał powód stanowiły dla Banku formę zabezpieczenia przed zarzutem nienależnego wywiązywania się z obowiązków informacyjnych, ale zdaniem Sądu nie można z tych informacji wnioskować, że podpisując je powód zdawał sobie sprawę z ryzyka, które ponosi zawierając umowę na tak długi okres czasu oraz tego, że Bank przed własnym ryzykiem skutecznie się zabezpieczył, poprzez dokonywanie transakcji na rynku międzybankowym.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka J. W. oraz zeznaniom świadka M. W., jednakże zeznania te nie miały istotnego znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Świadek J. W. pracowała w 2008 roku u pozwanej na stanowisku starszego konsultanta, kojarzyła powoda jako klienta banku, który przyszedł zapytać o warunki kredytu hipotecznego. Nie pamiętała jednak okoliczności związanych z zawieraniem umowy kredytowej przez powoda. Ponadto przedstawiła tylko ogólne zasady udzielania i oferowania kredytobiorcom kredytu funkcjonujące u pozwanej. Świadek M. W. w 2008 roku pracowała u pozwanej na stanowisku asystenta, kojarzyła powoda również jako klienta banku, jednak nie oferowała kredytów w (...) i nie pamiętała procedur związanych z ich udzieleniem. Podpisywała umowę jaka druga osoba, gdy dany klient był już podpisany na umowie.

Sąd pominął z kolei dowód z zeznań świadków M. K. i M. M. wnioskowany przez stronę pozwaną na podstawie przepisu art 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. Świadkowie nie brali udziału w zawarciu umowy pomiędzy stronami, nie mieli zatem wiedzy jakie informacje zostały udzielone powodowi przy zawieraniu z nim umowy, czy przy oferowaniu jej. Z kolei sam model procedury kredytowej obowiązującej w tym czasie u pozwanej, w tym zakres informacji udzielanych potencjalnym kredytobiorcom, wynikał z dokumentów włączonych w poczet materiału dowodowego (wynikał z wniosku o kredyt i z treści umowy oraz będącego jej integralną częścią regulaminu).

Z w/w powodów Sąd nie ustalił stanu faktycznego w oparciu o przedłożone przez stronę pozwaną dokumenty w postaci: symulacji k. 140-143, wydruków kursów (...), wydruków kursów NBP, wydruków z systemu B. wraz z zestawieniem, zanonimizowanych przykładów umów kredytu indeksowanego kursem (...) zawartych przez Bank w latach 2005-2008, wydruku ze strony internetowej Banku dotyczący kont walutowych w (...), Raportu Bieżącego Banku (...)/2006, (...) Banku (...) dla Klientów posiadających kredyty hipoteczne w (...), zaświadczenia o wysokości spreadów, opinii prof. dra hab. Ł. B. i opinii i uwag prof. dr hab K. J., gdyż nie wynikało z nich, aby pozwana w sposób należyty poinformowała powoda o wiążących się z zawartą umową ryzykach, w jaki sposób tworzone były kursy walut u pozwanej. Nie mogło mieć znaczenia również to, że kursy stosowane u pozwanej, o czym będzie mowa w późniejszej części uzasadnienia nie odbiegały znacząco od kursów stosowanych w innych Bankach czy w NBP. Okoliczności te nie zmieniają bowiem faktu, że kursy walut były kształtowane jednostronnie przez pozwany Bank. Przedmiotem sprawy były przede wszystkim zapisy łączącej strony umowy pod kątem jej ważności, a te ocenia się w dniu zawarcia umowy.

Sąd pominął również dowód z opinii biegłych wnioskowany przez strony na podstawie przepisu art 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. jako mający dotyczyć okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie. W związku bowiem z uznaniem przez Sąd nieistnienia umowy łączącej strony w związku z jej nieważnością wszelkie rozliczenia pomiędzy stronami zgodnie z powszechną linią orzeczniczą opierają się o teorię dwu kondykcji. A zatem strony mają obowiązek zwrócić wzajemne świadczenia. Ustalenie wysokości tych świadczeń nie wymagało wiadomości specjalnych i wynikało z zaświadczenia sporządzonego przez samą pozwaną oraz załączonych do zaświadczania zestawienia środków pobranych przez pozwaną w toku trwania umowy k. 25-32.

Sąd zważył:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemalże w całości. Sąd oddalił jedynie roszczenie powoda o zapłatę w zakresie odsetek.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 roku Sąd na wniosek pozwanej sprawdził wartość przedmiotu sporu i ustalił ją na kwotę 294 023 zł, na którą złożyła się suma kwot roszczeń o zapłatę w wysokości 21 257,35 zł i w wysokości 122 765,02 równowartość kwoty 27 376,63 CHF (w dniu złożenia pozwu tj. 13 maja 2022 roku 1 CHF wynosił kwotę 4,4843 zł) oraz kwota 150 000 zł jako kwota udzielonego powodowi kredytu w związku z roszczeniem o ustalenie (k. 268). Zdaniem Sądu wartość przedmiotu sporu odnosi się do określonej kwoty pieniężnej, która stanowi cel dochodzonego roszczenia. W przedmiotowej sprawie powód w ramach roszczenia głównego domagał się zarówno zapłaty kwot z tytułu pobranych przez pozwaną nienależnych świadczeń w wysokości 21 257,35 zł i 27 376,63 CHF i jednocześnie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr. KH/ (...), na podstawie której udzielono powodowi kredytu w kwocie 150 000 zł. Powództwo o ustalenie zmierza do ostatecznego rozstrzygnięcia o istnieniu i nieistnieniu stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy, która miałaby jeszcze trwać i wywoływać skutki dla powoda w dalekiej przeszłości, stąd powództwo takie zgłoszone w ramach roszczenia głównego podlega także uwzględnieniu przy ustaleniu wartości przedmiotu sporu.

W pierwszej kolejności należało się również odnieść do zarzutu strony pozwanej co do braku interesu prawnego powoda w żądaniu ustalenia.

W myśl przepisu art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Niewątpliwym jest, co wyraża ugruntowany w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego pogląd, że o występowaniu interesu prawnego w żądaniu ustalenia świadczy możliwość stanowczego zakończenia w tym postępowaniu sporu między stronami, natomiast przeciwko jego istnieniu – możliwość uzyskania przez powoda pełniejszej ochrony w drodze innego powództwa. Wbrew stanowisku strony pozwanej, powód nie dysponował jakimkolwiek innym żądaniem, które chroniłoby go pełniej niż żądania zawarte w pozwie. Wystąpienie przez powoda jedynie z żądaniem zapłaty oparte na przesłankowym ustaleniu nieważności umowy, mogłoby obejmować jedynie żądanie zwrotu zapłaconych rat kredytu. Nie rozwiązywałoby natomiast kwestii obowiązku zapłaty przyszłych i jeszcze niewymagalnych rat, możliwości wypowiedzenia umowy przez pozwany Bank i negatywnych skutków dla powoda, związanych z tym wypowiedzeniem. Powód byliby narażony na konieczność wytaczania kolejnych powództw o zapłatę dalszych nadpłaconych rat czy spłaconych rat, względnie na bycie pozwanymi w sprawie o zapłatę z powództwa Banku, gdyby zaprzestał spłaty kredytu. Tym samym, to powództwo o ustalenie jest jedynym i najdalej idącym środkiem ochrony powoda, zmierzającym do oceny i ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie związania lub braku związania stron postanowieniami zaskarżonej umowy kredytowej. Specyfika sprawy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego umowy z uwagi na jej nieważność, która miała trwać oraz nakładać na strony obowiązki i prawa jeszcze przez kilkanaście lat, daje przekonanie o istnieniu interesu prawnego powoda w ustaleniu. Uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewnia powodowi ochronę jego interesów i definitywnie kończy spór na tle obowiązywania postanowień umowy, umowy kredytu. Czym innym jest natomiast ewentualne rozliczenie pomiędzy stronami, mające swoją podstawę w uznaniu nieistnieniu stosunku prawnego.

Powód wniósł o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego tj. łączącej strony umowy między innymi w związku z zastosowaniem w umowie przygotowanej przez pozwaną na wzorcu umownym niedozwolonych klauzul umownych w § 2 ust. 2 umowy, w § 7 ust. 1 umowy oraz w § 9 ust. 5 umowy i braku możliwości dalszego trwania umowy pomiędzy stronami po eliminacji tychże postanowień.

Zdaniem Sądu niedozwolone postanowienia umowne znajdowały się w § 2 ust. 2 umowy, § 4 ust. 6, § 7 ust. 1 umowy oraz w § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 4, 5, 11 i 12, § 12 ust. 3, § 13 ust. 4 regulaminu.

Zgodnie z art. 358 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 2). W/w postanowienia umowne zaczerpnięto ze wzorca umowy i nie podlegały one negocjacjom. Możliwa byłaby więc kontrola incydentalna tych postanowień w zakresie, czy wzorzec zawierał niedozwolone postanowienia umowne. W/w postanowienia dotyczyły wprawdzie głównych świadczeń stron, ale ze względu na sformułowanie ich w sposób niejednoznaczny umożliwiały Sądowi ich kontrolę.

Zdaniem Sądu klauzule indeksacyjne w/w § umowy i regulaminu zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny. Jednoznaczność oznacza, że postanowienie może być rozumiane tylko w jeden sposób, a taki stan rzeczy istnieje, gdy nie zachodzi wątpliwość co do desygnatu pojęć i całokształtu postanowień wzorca. W wypadku kwestionowanych postanowień użyto pojęcia „Tabela Kursów Walut Obcych obowiązująca w Banku (...)”, która nie została w żaden sposób zdefiniowana w umowie oraz w stanowiącym integralną cześć umowy regulaminie. W umowie oraz w regulaminie nie tylko zatem nie zdefiniowano pojęcia „Tabela Kursów Walut Obcych obowiązująca w Banku (...)” ale i również nie podano żadnego mechanizmu ustalania tych kursów w tabeli, jak i również, że były one tworzone przez bank. Powód zatem nie miał jakiejkolwiek możliwości zrekonstruowania mechanizmu ustalania kursów przez pozwaną, to zaś czyniło wyżej wymienione postanowienia niejednoznacznymi.

Z przepisu art. 358 ¹ k.c. wynika, że uznanie konkretnej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne, wymaga łącznego stwierdzenia obu wymienionych tam przesłanek, tj. „sprzeczności z dobrymi obyczajami” oraz „rażącego naruszenia interesów konsumenta” (wyrok Sądu Najwyższego z 27 października 2016 roku, sygn. akt I CSK 173/06), przy czym ocena czy zaistniały te przesłanki należało dokonać na chwilę zawierania umowy.

W tym miejscu przywołać należy stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniu wyroku z 15 listopada 2019 roku w sprawie V CSK 347/18, które Sąd Okręgowy w całości podziela. „Postanowienia umowy lub wzorca, ustalone jednostronnie przez bank, i przyznające mu uprawnienie do jednostronnego, samodzielnego ustalania kursu kupna i sprzedaży (...) w stosunku do PLN bez wskazania reguł kształtowania tego kursu stanowią postanowienia naruszające dobre obyczaje, godzą bowiem w istotę równowagi kontraktowej stron. Polityka kursowa banku i decyzje władz banku nie mogą w sposób nie poddany kontroli kontraktowej wpływać na obowiązki kredytobiorców. Ocena taka jest wystarczająca do podjęcia przez Sąd meriti ustaleń co do tego, czy w konkretnej sprawie doszło w konsekwencji stosowania takiego postanowienia do rażącego naruszenia interesu konsumenta jako strony umowy kredytowej, nawet wówczas, gdy – w ocenie Sądu – sam konsument w toku postępowania nie przedstawił dowodów wskazujących na takie naruszenie. Wynika to z nakazu wykładni przepisów prawa konsumenckiego (w niniejszej sprawie Kodeksu cywilnego o niedozwolonych postanowieniach umownych) w sposób zgodny z wymaganiami prawodawstwa europejskiego, w sposób ukształtowany m.in. w orzecznictwie (...), a także mając na uwadze zasadniczy cel tych regulacji, jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów. Ten kierunek wykładni potwierdzał także art. 76 Konstytucji RP, zgodnie z którym ochrona przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi jest konstytucyjnym zadaniem władzy publicznej (art. 76 Konstytucji). Nakaz wynikający z tego przepisu jest kierowany przede wszystkim do ustawodawcy, którego obowiązkiem jest zapewnienie odpowiedniego, minimalnego poziomu ochrony słabszego uczestnika rynku. Nie oznacza to jednak, iż art. 76 Konstytucji pozostaje bez wpływu na wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego; w procesie jego stosowania przez sądy. Przeciwnie, także Sądy jako organy władzy publicznej, powinny w odniesieniu do przepisów mających na celu ochronę konsumentów stosować ich wykładnię, która umożliwi jak najpełniejsze urzeczywistnienie tej ochrony.”

W doktrynie i orzecznictwie powszechnie już przyjmuje się, że odwołanie się do kursów walut zawartych w tabeli kursów i ogłaszanych w siedzibie banku narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego oraz, że prawo banku do ustalania kursu waluty nieograniczone skonkretyzowanymi, obiektywnymi kryteriami zmian stosowanych kursów walutowych świadczy o braku właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego, które uniemożliwia konsumentowi przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikających dla niego z umowy konsekwencji ekonomicznych. Abuzywnego charakteru tych klauzul nie ujmuje, że stosowane przez kursy walut kalkulowane były w oparciu o czynniki obiektywne, ani ustalenie, że kursy (...) stosowane przez pozwaną nie odbiegały istotnie od kursów stosowanych przez inne Banki komercyjne i od średniego kursu NBP, ani nawet ustalenie, że ogólny koszt kredytu udzielonego na warunkach przewidzianych w umowie nie odbiegał od kosztów kredytu w tożsamej wysokości, który udzielony byłby według warunków przewidzianych dla kredytów złotówkowych. Okoliczności te nie zmieniają bowiem faktu, że kursy walut były kształtowane jednostronnie przez pozwany Bank.

Nie można zgodzić się z argumentami pozwanej, że zawarte w umowie klauzule indeksacyjne zostały indywidualnie uzgodnione z powodem. Za indywidualnie uzgodnione można uznać bowiem jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania. Te zaś okoliczności nie zostały wykazane. W wyrokach z 29 października 2019 roku, sygn. akt IV CSK 309/18 i z 27 listopada 2019 roku, sygn. akt II CSK 438/18 Sąd Najwyższy stwierdził, że wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, mającej daleko idące konsekwencje dla egzystencji konsumenta, mechanizmu działania kursowego wymaga szczególnej staranności Banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy w związku z czym obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywanych regularnych spłat. Obowiązek informacyjny określany jest nawet jako „ponadstandardowy”, mający dać konsumentowi pełne rozeznanie co do istoty transakcji.

Konstatacje te są równoznaczne ze stwierdzeniem, że ukształtowana przez pozwany Bank treść łączącej strony umowy kredytu i niepełne wypełnienie przez Bank obowiązków informacyjnych o możliwej rażącej dysproporcji świadczeń przemawia za przyjęciem abuzywnego charakteru zawartych w umowie klauzul indeksacyjnych, tj. w § 2 ust. 2, § 4 ust. 6, § 7 ust. 1 umowy kredytu oraz § 8 ust. 3 regulaminu, § 9 ust. 4 regulaminu, § 10 ust. 4 i 5 regulaminu, § 11 ust. 4, 5, 11 regulaminu, § 12 ust. 3 regulaminu oraz § 13 ust. 4 regulaminu, z uwagi na ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów powoda.

Zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c. konsekwencją uznania za abuzywne klauzul indeksacyjnych zawartych w umowie stron jest, stan niezwiązania kredytobiorców - konsumentów zakwestionowanymi postanowieniami. Stosownie do art. 385 ¹ § 2 k.c. , jeżeli postanowienie umowy zgodnie z jego § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Przepis ten wraz z pozostałymi dotyczącymi nieuczciwych postanowień umownych stanowi implementację do krajowego systemu prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, z uwzględnieniem jej treści podlegał przeto zastosowaniu w sprawie wobec stwierdzenia w umowie zawartej przez strony niedozwolonych postanowień. Art. 6 ust. 1. Dyrektywy nałożył na Państwa Członkowskie obowiązek zapewnienia, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 27 listopada 2019 roku, sygn. akt II CSK 483/18, obowiązywanie umowy w dalszym ciągu, po wyłączeniu z niej nieuczciwych postanowień umownych jest pomyślane jako ochrona interesu konsumenta, a nie jego kontrahenta i przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 roku C-260/18 zapadły na gruncie sprawy bezpośrednio odnoszącej się do polskiego systemu prawnego, według którego, jeżeli Sąd krajowy uzna, że zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującego prawa utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych postanowień nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że ta umowa nie może dalej obowiązywać bez takich warunków i wtedy Sąd powinien orzec jej unieważnienie, wykluczona jest możliwość uzupełnienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które w niej się znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że treść czynności prawnej jest uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie są zatem przepisami o charakterze dyspozytywnym lub przepisami mającymi zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę, art. 6 ust. 1 Dyrektywy nie stoi na przeszkodzie zastąpieniu nieuczciwego postanowienia umownego wspomnianym przepisem dyspozytywnym albo przepisem mającym zastosowanie w razie wyrażenia na to zgody przez strony, jednak możliwość ta jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, wbrew woli konsumenta, narażając go tym samym na szczególnie szkodliwe skutki. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 7 maja 2021 roku w sprawie III CZP 6/21.

Po usunięciu z umowy zawartej przez strony niedozwolonych postanowień obowiązywanie jej w dalszym ciągu nie jest możliwe. Wyłączenie mechanizmu waloryzacji i pominięcie odesłania do gotówkowego kursu kupna franka czyni niemożliwym określenie w walucie obcej równowartości kwoty kredytu udzielonego w złotych kredytobiorcy, tym samym odpada realizacja funkcji umowy o kredyt w złotych indeksowany kursem franka. Bez zastosowania przewidzianego w umowie narzędzia indeksacji i gotówkowego kursu sprzedaży franka nie da się też określić wysokości zobowiązań powoda płatnych w złotych jako równowartość raty w walucie obcej, ani ustalić salda jego zobowiązań wobec banku w przypadku przewalutowania kredytu, wysokości pobieranych prowizji, wysokości salda w przypadku postawienia kredytu w stan wymagalności. Powód nie wyraził zgody na zastąpienie niedozwolonych klauzul umownych innymi postanowieniami. Dlatego też Sąd w punkcie pierwszym wyroku uznając, że bez niedozwolonych postanowień dotyczących sposobu indeksacji kredytu umowa nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na brak istotnych elementów, ustalił jej nieistnienie z uwagi na nieważność zawartej pomiędzy stronami umowy, w oparciu o art. 58 § 1 k.c.

Stwierdzenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z uwagi na jej nieważność uprawniało powoda do wystąpienia z roszczeniem o zwrot świadczeń dokonanych w wykonaniu umowy kredytu, jako nienależnych - w oparciu o art. 410 § 1 i 2 k.c. Tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu Uchwały składu siedmiu Sędziów z 7 maja 2021 roku. Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłaca kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spełnionych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.

Powód domagał się zwrotu uiszczonego na rzecz pozwanej świadczenia w kwocie 21 257,35 zł oraz w kwocie 27 376,63 CHF. Powyższa wysokość dokonywanych wpłat wynikała z dołączonych przez powoda zaświadczeń wystawionych przez samą pozwaną na k. 25-32, zestawienia z k. 176-196. Z dołączonych bowiem zaświadczeń wynikało, że w okresie od dnia 22 października 2008 roku do dnia 22 marca 2022 roku uiścił łącznie na rzecz pozwanej w wykonaniu umowy z dnia 22 sierpnia 2008 roku kwotę 32 454,41 zł i kwotę 27 816,26 CHF. Wpłacone we wskazanym okresie przez powoda kwoty należało zakwalifikować jako świadczenie nienależne pozwanej. W konsekwencji, Sąd w pkt. 2 wyroku zasądził od pozwanej na rzecz powoda dochodzone przez niego w pozwie kwoty.

Sąd w niewielkim zakresie oddalił roszczenie powoda o zapłatę, tj. w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie w pkt. 3 wyroku. Powód domagał się odsetek ustawowych za opóźnienie od żądanych kwot od dnia doręczenia pozwanej pozwu. W ocenie Sądu wymagalność roszczeń przysługującym obu stronom, przedawnienie takich roszczeń, należy wiązać z momentem złożenia przez powoda świadomej, wyraźnej i swobodnej decyzji co do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu. Powód złożył oświadczenie w tym przedmiocie w dniu 10 czerwca 2022 roku, a zatem od tego momentu rozpoczął bieg termin przedawnienia. Natomiast w dniu 22 sierpnia 2022 roku oświadczenie powoda odebrała strona pozwana. Dlatego też Sąd uznał, iż odsetki ustawowe za opóźnienie należne powodowi powinny zostać zasądzone od dnia następnego od doręczenia pozwanej oświadczenia powoda, tj. od dnia 23 sierpnia 2022 roku. W pozostałym zakresie roszczenie odsetkowe Sąd oddalił, co znalazło wyraz w punkcie 3 wyroku.

Zasądzając na rzecz powoda dochodzone przez niego roszczenie jak w pkt. 2 wyroku Sąd uznał zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia za bezzasadny. Sąd w pełni podziela w zakresie liczenia biegu terminu przedawnienia stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały z dnia 7 maja 2021 roku w sprawie III Czp 6/21 przez Sąd Najwyższy, który stwierdził, że bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. Należy bowiem uznać, że dopiero wówczas mógł wezwać przedsiębiorcę do zwrotu świadczenia (art. 455 k.c.), tj. podjąć czynność, o której mowa w art. 120 § 1 k.c. Kredytobiorca - konsument nie może zakładać, iż roszczenie Banku uległo przedawnieniu w terminie liczonym tak, jakby wezwanie do zwrotu udostępnionego kredytu było możliwe już w dniu jego udostępnienia (tak w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 lutego 2021 roku w sprawie III CZP 11/20 Sąd Najwyższy). Termin przedawnienia roszczenia powoda o zapłatę wynosił lat 10. Do roszczeń powoda o zapłatę ma bowiem zastosowanie 10 – letni termin przedawnienia jako roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia (art. 118 k.c.). Dodatkowo zmiany okresów przedawnienia nie mogą dotknąć konsumenta, którym jest powód, na co wskazuje art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 1104) stanowiący, że do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone w art. 118 k.c. i art. 125 § 1 k.c., stosuje się przepisy ustawy kodeks cywilny, w brzmieniu dotychczasowym. Przy tym zdaniem Sądu termin przedawnienia w stosunku do powoda rozpoczął bieg od dnia 10 czerwca 2002 roku, o czym była mowa we wcześniejszej części uzasadnienia, albowiem wówczas złożył świadomą, wyraźną i swobodną decyzję co do nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 22 sierpnia 2008 roku.

Pozwana w mowach końcowych wniosła o uwzględnienie przez Sąd zgłoszonego zarzutu zatrzymania. Jednakże w toku procesu zarzut takie nie został zgłoszony przez stronę pozwaną.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 zdanie drugie k.p.c., obciążając nimi w całości stronę pozwaną. Na zasądzoną od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę
6 417 zł złożyły się: opłata sądowa od pozwu w wysokości 1 000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 22 października 2015 roku (Dz.U. 2015 poz. 1804) w wysokości 5 400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku strony powodowej, brak było podstaw do podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. W niniejszej sprawie nie wystąpiły bowiem żadne nadzwyczajne okoliczności, charakter sprawy nie odznaczał się szczególnym stopniem skomplikowania tak pod względem prawnym jak i faktycznym, a skala aktywności pełnomocnika pozostała na przeciętnym poziomie.

Rybnik, dn. 22 grudnia 2023 roku