Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 listopada 2024 roku

Sąd Okręgowy w Rybniku Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Westwal

Protokolant: sekretarz sądowy Anna Mrozek

po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 roku w Rybniku

sprawy z powództwa J. Z., L. Z.

przeciwko Syndykowi Masy Upadłości (...) Bank Spółki Akcyjnej w upadłości z siedzibą w W.

o ustalenie

1.  ustala, że stosunek prawny między powodami L. Z. oraz J. Z. a (...) Bank Spółką Akcyjną w upadłości w W. wynikający z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do (...) nr (...) z dnia 6 marca 2008 roku pomiędzy powodami a poprzednikiem prawnym (...) Bank Spółką Akcyjną w upadłości w W. tj. (...) Bank Spółką Akcyjną D. (...) nie istnieje z uwagi na nieważność w/w umowy kredytu w całości,

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 6 434 zł (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 2246/23

UZASADNIENIE

Powodowie L. Z. i J. Z. wnieśli o ustalenie, że stosunek prawny pomiędzy nimi a pozwaną (...) Bank Spółką Akcyjną w W. wynikający z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do (...) nr (...) z dnia 6 marca 2008 roku pomiędzy nimi a poprzednikiem prawnym pozwanej tj. (...) Bank Spółką Akcyjną D. (...) nie istnieje z uwagi na nieważność w/w umowy kredytu w całości oraz wnieśli o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powodowie wyjaśniali, że jako konsumenci zawarli w/w umowę kredytu z poprzednikiem prawnym pozwanej. Postanowienia kredytu zostały im narzucone przez pozwaną, nie zostały z nimi w sposób indywidualny uzgodnione. Postanowienia umowy dotyczące indeksacji w § 1 ust. 1 umowy, w § 6 ust. 1 umowy, w § 9 ust. 2 umowy, w §10 ust. 3 umowy, w § 14 ust. 3 umowy stanowiły niedozwolone postanowienia umowne bez których dalsze obowiązywanie umowy nie było możliwe. Dlatego też wnieśli o ustalenie jak w pozwie.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy
w W., w sprawie pod sygn. akt WA1M/GU/188/2023 ogłosił upadłość pozwanej (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W..

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2023 roku (k.46) Sąd na podstawie art. 174 § 1 pkt. 4 k.p.c. zawiesił postępowanie w sprawie, a następnie postanowieniem z dnia 19 września 2023 roku (k. 51) wezwał Syndyka Masy Upadłości dłużnika (...) Bank Spółki Akcyjnej w upadłości w W. do udziału w sprawie oraz podjął zawieszone postępowanie z udziałem Syndyka Masy Upadłości (...) Bank Spółce Akcyjnej w upadłości z siedzibą w W..

W odpowiedzi na pozew Syndyk Masy Upadłości (...) Bank Spółki Akcyjnej w upadłości w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i wniósł o zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew (pismo z dnia 16 października 2023 roku k. 58 i nast.) pozwany twierdził, że zawarta z powodami umowa kredytu stanowiła ważne i skuteczne zobowiązanie i brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności z mocy prawa. Pozwany podniósł, że zawarcie umowy indeksowanej do (...) było dopuszczalne i zgodne z prawem. Oferując zawarcie powodom w/w kredytu udzielił im pełnej i rzetelnej informacji na temat mechanizmu funkcjonowania tego kredytu, w tym poinformował ich o ryzyku wiążącym się z zawarciem tego rodzaju umowy. O wykonaniu tego obowiązku zdaniem pozwanego świadczyło złożone przez powodów oświadczenie zawarte w samej umowie o akceptacji przez nich ryzyka. Zdaniem pozwanego wskazane przez powodów postanowienia umowy nie stanowiły niedozwolonych klauzul umownych. Gdyby jednak Sąd uznał, że w/w postanowienia były abuzywne to zdaniem pozwanego umowa kredytu mogła być dalej wykonywana.

Sąd ustalił:

W 2008 roku powodowie potrzebowali pieniędzy na rozbudowę budynku mieszkalnego w Ż. przy ulicy (...). W tym czasie pozostawali w związku małżeńskim, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. O ofertę kredytu udali się początkowo do Banku (...) Spółki Akcyjnej w W.. Przedstawiona im przez Bank oferta była dla nich nie jasna wobec czego udali się po ofertę kredytu również do (...) Bank Spółki Akcyjnej w K. (...) Oddział w Łodzi. Oferta kredytu (...) Bank Spółki Akcyjnej w K. (...) Oddział w Łodzi wydawała się powodom korzystna. Oferta dotyczyła przy tym kredytu indeksowanego do (...). Pracownik w/w Banku przedstawił powodom wysokość rat spłaty w przypadku kredytu indeksowanego do (...) i w złotych polskich i z tego zestawienia wynikało, że kredyt indeksowany do (...) będzie dużo tańszy niż w złotych polskich. Kredyt miał być również bezpieczny. Powodowie wiedzieli wprawdzie, że zmiana kursu (...) będzie miała wpływ na wysokość raty i saldo ich zobowiązania, jednakże zostali przekonani przez pracownika w/w Banku, że kurs (...) będzie stabilny i jeśli nawet wzrośnie to nie więcej niż 10%. Powodowie nie wiedzieli jednak, jak ustalony będzie przez Bank kurs (...), nie wiedzieli również, że Bank będzie stosował inny kurs przy wypłacie kredytu i inny przy jego spłacie. Decydując się na zawarcie z Bankiem umowy działali w pełnym zaufaniu do Banku oraz jego pracowników.

Dowód: zeznania powodów na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 roku.

W dniu 11 marca 2008 roku L. Z. i J. Z. zawarli z (...) Bank Spółką Akcyjną w K. – (...) Oddział w Łodzi umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) sporządzoną w dniu 6 marca 2008 roku według przedstawionego im przez Bank wzorca, bez jakichkolwiek zmian w treści tego wzorca. Podpisując umowę powodowie działali jako konsumenci.

Zgodnie z zawartą umową Bank udzielił powodom kredytu w wysokości 130 544,32 zł indeksowanego kursem (...), a powodowie zobowiązali się zwrócić kwotę kredytu wraz z odsetkami w 360 miesięcznych ratach równych kapitałowo – odsetkowych (§ 1 ust. 1 i 2 umowy). Powodowie oświadczyli w umowie, że byli świadomi ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksowanej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i że akceptowali to ryzyko (§ 1 ust. 1 umowy).

Kredyt miały być przeznaczony na pokrycie rozbudowy domu mieszkalnego w Ż. przy ulicy (...) w wysokości 130 000 zł, na pokrycie składki ubezpieczeniowej w wysokości 320 zł oraz na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu w wysokości 224,32 zł.

Kredyt miał zostać wypłacony przez Bank w transzach. W dniu wypłaty każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków miała być przeliczana do (...) według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów - obowiązującego w dniu uruchomienia środków (§ 9 ust. 2 umowy).

Zgodnie z definicją zawartą w § 6 ust. 1 umowy Bankowa Tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów miała być sporządzana przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana miała być o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i miała obowiązywać przez cały następny dzień roboczy.

Powodowie zobowiązali się dokonywać w okresie objętym umową spłaty rat kapitałowo – odsetkowych i odsetkowych w terminach, kwotach i na rachunek wskazany
w aktualnym harmonogramie spłat. Wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w (...) po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do (...) obowiązującego w dniu spłaty (§ 10 ust. 1 i 3 umowy).

Powodowie byli uprawnieni do wcześniejszej spłaty kredytu - § 11 umowy. Bank nie pobierał opłaty za wcześniejszą spłatę kredytu.

Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia Umowy wynosiło 3,80% w skali roku, na które składać się miała suma obowiązującej stawki (...) i stałej marży Banku, która wynosiła 1,09%. Powodowie oświadczyli, że byli świadomi ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania oraz że akceptowali to ryzyko (§ 1 ust. 3 umowy).

W przypadku nie spłacenia przez powodów w terminie całości lub części raty spłaty wynikającej z umowy kredytu, niespłacona kwota miała stawać się zadłużeniem przeterminowanym. Bank miał prawo naliczać od wymagalnego kapitału odsetki karne
w wysokości podwójnego oprocentowania umownego z tym zastrzeżeniem, że jeżeli kredytobiorcy, mimo upływu okresu wypowiedzenia, nie uregulowaliby należności, Bank w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia, miał dokonać przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów. Poczynając od dnia przewalutowania Bank miał pobierać od wymagalnego kapitału karne odsetki w wysokości 2 - krotności oprocentowania kredytów udzielanych w PLN (nie indeksowanych do waluty obcej) przy zastosowaniu aktualnego z dnia przewalutowania wskaźnika (...) oraz marży obowiązującej w dniu wypłaty pierwszej transzy kredytu (§ 14 ust. 1 - 3 umowy).

Zabezpieczeniem kredytu miało być miedzy innymi ustanowienie hipoteki kaucyjnej na rzecz Banku w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu, na nieruchomości położonej w Ż. przy ulicy (...), cesja na rzecz Banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia, weksel in blanco.

Kredyt mógł zostać przewalutowany na wniosek powodów pod warunkiem, iż saldo kredytu po przewalutowaniu spełniało warunki określone dla maksymalnej kwoty kredytu, w zakresie wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczeń, pozytywnej weryfikacji zdolności kredytowej powodów. Przewalutowanie miało następować według kursów kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą, sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku (...) w przypadku zmiany waluty z obcej na PLN. W przypadku zmiany waluty obcej na inną walutę obcą saldo kredytu miało zostać obliczone na podstawie obowiązujących w Banku w dniu złożenia wniosku o przewalutowanie kursów walut dewiz. Za zmianę waluty kredytu Bank miał nie pobierać prowizji (§ 20 umowy).

W razie stwierdzenia przez Bank, że warunki udzielenia kredytu nie zostały dotrzymane lub w razie zagrożenia terminowej spłaty kredytu z powodu złego stanu majątkowego powodów, a w szczególności w przypadku niespłacenia dwóch rat odsetkowych lub odsetkowo – kapitałowych lub skierowania egzekucji do nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie spłaty kredytu, Bank miał prawo wypowiedzieć umowę kredytu w całości lub w części, bądź zażądać dodatkowego zabezpieczenia spłaty kredytu, lub przedstawienia w określonym terminie programu naprawczego i jego realizacji po zatwierdzeniu przez Bank (§ 22 umowy).

W sprawach nieuregulowanych umową miał mieć zastosowanie Regulamin do umowy kredytu hipotecznego, stanowiący integralną cześć umowy (§ 25 ust. 1).

Dowód: umowa k. 22-27, zeznania powodów na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 roku.

Zgodnie z umową (...) Bank Spółka Akcyjna w K. uruchomiła kredyt i dokonała jego wypłaty w transzach.

Bezsporne.

W dniu 18 czerwca 2009 roku nadzwyczajne zgromadzenia akcjonariuszy podjęło uchwałę o połączeniu (...) Banku Spółki Akcyjnej w K. z (...) Bankiem Spółką Akcyjną w W. i powstaniu (...) Bank Spółki Akcyjnej w W..

Bezsporne.

Powodowie złożyli oświadczenia w pismach z dnia 31 maja 2023 roku, że akceptują skutki uznania przez Sąd nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 11 marca 2008 roku sporządzonego w dniu 6 marca 2008 roku. Oświadczenia powodów zostały odebrane przez stronę pozwaną w dniu 9 października 2023 roku.

Dowód: oświadczenia powodów k. 43-44, elektroniczne potwierdzenie odbioru k. 57.

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, wymienione w stanie faktycznym oraz zeznania powodów.

Sąd ocenił dowody z dokumentów jako wiarygodne. Strony postępowania nie kwestionowały, że oświadczenia w nich zawarte zostały złożone przez osoby, które podpisały te dokumenty. Nie podważały ich prawdziwości i autentyczności. Sąd nie miał podstaw, aby z urzędu powziąć wątpliwości odnośnie ich wiarygodności i mocy dowodowej.

Zeznania powodów Sąd ocenił jako wiarygodne - choć - podobnie jak w innych sprawach tego rodzaju - akcentowali oni zaufanie do banku. Częściowo ich zeznania znalazły potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Powodowie wprawdzie w umowie w § 1 ust. 1 umowy złożyli oświadczenie, że zostali zapoznani z ryzykiem kursowym, nie oznaczało to jednak, że zostali o tym ryzyku w sposób prawidłowy pouczeni. Powodowie podpisując umowę działali jako konsumenci, byli zatem stroną słabszą niż Bank, zarówno pod względem siły negocjacyjnej, jak i ze względu na stopień poinformowania, i w związku z tym godzili się na postanowienia sformułowane wcześniej przez Bank, nie mając wpływu na ich treść. W praktyce informacje takie jak podpisali powodowie stanowiły dla Banku formę zabezpieczenia przed zarzutem nienależnego wywiązywania się z obowiązków informacyjnych, ale zdaniem Sądu nie można z tych informacji wnioskować, że podpisując je powodowie zdawali sobie sprawę z ryzyka, które poniosą zawierając umowę na tak długi okres czasu oraz tego, że Bank przed własnym ryzykiem skutecznie się zabezpieczył, poprzez dokonywanie transakcji na rynku międzybankowym.

Sąd pominął dowód z opinii biegłego wnioskowanego przez pozwanego na podstawie przepisu art 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. jako mający dotyczyć okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie o ustalenie.

Sąd nie ustalił stanu faktycznego w oparciu o przedłożone przez stronę pozwaną dokumenty w postaci: zgłoszenia wierzytelności k. 65-66, k. 190-193, opinii prawnych k. 69 – 95, k. 99-111, k. 129 verte -150, k. 199 – 282 oraz orzeczeń innych Sądów k. 68, k. 96-98, k. 128- 129, k. 194-198, k. 283 – 305 albowiem przedmiotem sprawy były przede wszystkim zapisy łączącej strony umowy pod kątem jej ważności, a te podlegały ocenie z dnia zawarcia umowy. Przedłożone natomiast opinie prawne i orzeczenia Sądów stanowiły stanowisko pozwanego w zakresie możliwości prowadzenia niniejszej sprawy w sytuacji ogłoszenia wobec (...) Bank Spółki Akcyjnej w W. upadłości. Kwestia dopuszczalności prowadzenia procesu w/w zakresie wobec w/w Spółki wobec ogłoszenia jej upadłości została rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 września 2024 roku w sprawie III Czp 5/24. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że „postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego2003 roku Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka”. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 roku wniosek pozwanego o zawieszenie postępowania.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powodowie wnieśli o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego kredytu w związku
z nieważnością umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...) z dnia
11 marca 2008 roku sporządzonego w dniu 6 marca 2008 roku zawartej pomiędzy nimi a (...) Bank Spółką Akcyjną w K. (...), której następcą prawnym była (...) Bank Spółka Akcyjna w W.. Nieważność umowy łączyli z istnieniem w treści umowy niedozwolonych postanowień umownych dotyczących mechanizmu indeksacji, bez których to postanowień w/w umowa nie mogła, ich zdaniem funkcjonować w obrocie prawnym. Zdaniem powodów niedozwolone klauzule umowne znajdowały się w § 1 ust. 1 umowy, w § 6 ust 1 umowy, w § 9 ust 2 umowy, w § 10 ust 3 umowy, w § 14 ust. 3 umowy. Sąd podzielił stanowisko powodów, przy czym uznał, że niedozwolone postanowienia umowne znajdują się również w § 20 ust. 3 i 4 umowy.

Zgodnie z art. 358 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§2).

W/w postanowienia umowne zaczerpnięto ze wzorca umowy i nie podlegały one negocjacjom. Kwestionowane postanowienia wprawdzie dotyczyły głównych świadczeń stron ale zdaniem Sądu nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jednoznaczność oznacza, że postanowienie może być rozumiane tylko w jeden sposób, a taki stan rzeczy istnieje, gdy nie zachodzi wątpliwość co do desygnatu pojęć i całokształtu postanowień wzorca. W wypadku w/w postanowień użyto pojęcia tabeli kursów, które zdefiniowano w umowie – w § 6 ust. 1 w sposób nieostry. Nie podano bowiem żadnego mechanizmu ustalania kursów w tabeli. Powodowie zatem nie mieli jakiejkolwiek możliwości zrekonstruowania mechanizmu ustalania kursów przez Bank, to zaś czyniło ww. postanowienia niejednoznacznymi.

Z przepisu art. 358 ¹ k.c. wynika, że uznanie konkretnej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne, wymaga łącznego stwierdzenia obu wymienionych tam przesłanek, tj. „sprzeczności z dobrymi obyczajami” oraz „rażącego naruszenia interesów konsumenta” (por. wyrok SN z 27.10.2016 r., I CSK 173/06), przy czym ocena czy zaistniały te przesłanki należało dokonać na chwilę zawierania umowy.

W tym miejscu przywołać należy stanowisko Sądu Najwyższego zawarte
w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2019 roku w sprawie V CSK 347/18, które Sąd Okręgowy w całości podziela. „Postanowienia umowy lub wzorca, ustalone jednostronnie przez bank, i przyznające mu uprawnienie do jednostronnego, samodzielnego ustalania kursu kupna i sprzedaży (...) w stosunku do PLN bez wskazania reguł kształtowania tego kursu stanowią postanowienia naruszające dobre obyczaje, godzą bowiem w istotę równowagi kontraktowej stron. Polityka kursowa banku i decyzje władz banku nie mogą w sposób nie poddany kontroli kontraktowej wpływać na obowiązki kredytobiorców. Ocena taka jest wystarczająca do podjęcia przez sąd meriti ustaleń co do tego, czy w konkretnej sprawie doszło w konsekwencji stosowania takiego postanowienia do rażącego naruszenia interesu konsumenta jako strony umowy kredytowej, nawet wówczas, gdy - w ocenie sądu - sam konsument w toku postępowania nie przedstawił dowodów wskazujących na takie naruszenie. Wynika to z nakazu wykładni przepisów prawa konsumenckiego (w niniejszej sprawie Kodeksu cywilnego o niedozwolonych postanowieniach umownych) w sposób zgodny
z wymaganiami prawodawstwa europejskiego, w sposób ukształtowany m.in.
w orzecznictwie (...), a także mając na uwadze zasadniczy cel tych regulacji, jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów. Ten kierunek wykładni potwierdzał także art. 76 Konstytucji RP, zgodnie z którym ochrona przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi jest konstytucyjnym zadaniem władzy publicznej (art. 76 Konstytucji). Nakaz wynikający z tego przepisu jest kierowany przede wszystkim do ustawodawcy, którego obowiązkiem jest zapewnienie odpowiedniego, minimalnego poziomu ochrony słabszego uczestnika rynku. Nie oznacza to jednak, iż art. 76 Konstytucji pozostaje bez wpływu na wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego; w procesie jego stosowania przez sądy. Przeciwnie, także sądy jako organy władzy publicznej, powinny
w odniesieniu do przepisów mających na celu ochronę konsumentów stosować ich wykładnię, która umożliwi jak najpełniejsze urzeczywistnienie tej ochrony.”

W doktrynie i orzecznictwie powszechnie już przyjmuje się, że odwołanie się do kursów walut zawartych w tabeli kursów i ogłaszanych w siedzibie banku narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego oraz, że prawo banku do ustalania kursu waluty nieograniczone skonkretyzowanymi, obiektywnymi kryteriami zmian stosowanych kursów walutowych świadczy o braku właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego, które uniemożliwia konsumentowi przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikających dla niego z umowy konsekwencji ekonomicznych. Abuzywnego charakteru tych klauzul nie ujmuje twierdzenie Banku, że stosowane przez nią kursy walut kalkulowane były w oparciu o czynniki obiektywne, ani ustalenie, że kursy (...) stosowane przez Bank nie odbiegały istotnie od kursów stosowanych przez inne Banki komercyjne i od średniego kursu NBP, ani nawet ustalenie, że ogólny koszt kredytu udzielonego na warunkach przewidzianych w umowie nie odbiegał od kosztów kredytu w tożsamej wysokości, który udzielony byłby według warunków przewidzianych dla kredytów złotówkowych. Okoliczności te nie zmieniają bowiem faktu, że kursy walut były kształtowane jednostronnie przez Bank.

Nie można też zgodzić się z argumentami strony pozwanej, że zawarte w umowie klauzule indeksacyjne zostały indywidualnie uzgodnione z powodami. Za indywidualnie uzgodnione można uznać bowiem jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania. Te zaś okoliczności nie zostały wykazane. W wyrokach z 29 października 2019r., IV CSK 309/18 i z 27 listopada 2019r., II CSK 438/18 Sąd Najwyższy stwierdził, że wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, mającej daleko idące konsekwencje dla egzystencji konsumenta, mechanizmu działania kursowego wymaga szczególnej staranności Banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy
w związku z czym obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywanych regularnych spłat. Obowiązek informacyjny określany jest nawet jako "ponadstandardowy", mający dać konsumentowi pełne rozeznanie co do istoty transakcji.

Konstatacje te są równoznaczne ze stwierdzeniem, że ukształtowana przez Bank treść łączącej strony umowy kredytu w § 9 ust 2 umowy, w § 10 ust 3 umowy, w § 14 ust. 3 umowy, w § 20 ust. 3 i 4 umowy i niepełne wypełnienie przez Bank obowiązków informacyjnych o możliwej rażącej dysproporcji świadczeń przemawia za przyjęciem abuzywnego charakteru zawartych w umowie klauzul indeksacyjnych – z uwagi na ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów powodów.

Zgodnie z art. 385 ¹§1 k.c. konsekwencją uznania za abuzywne klauzul indeksacyjnych zawartych w umowie stron jest, stan niezwiązania powodów (kredytobiorców - konsumentów) zakwestionowanymi postanowieniami.

Stosownie do art. 385 ¹ § 2 k.c., jeżeli postanowienie umowy zgodnie z jego § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Przepis ten wraz z pozostałymi dotyczącymi nieuczciwych postanowień umownych stanowi implementację do krajowego systemu prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG
z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich,
z uwzględnieniem jej treści podlegał przeto zastosowaniu w sprawie wobec stwierdzenia
w umowie zawartej przez strony niedozwolonych postanowień. Art. 6 ust. 1. Dyrektywy nałożył na Państwa Członkowskie obowiązek zapewnienia, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców
z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 27 listopada 2019 roku, II CSK 483/18, obowiązywanie umowy w dalszym ciągu, po wyłączeniu z niej nieuczciwych postanowień umownych jest pomyślane jako ochrona interesu konsumenta, a nie jego kontrahenta i przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 roku C-260/18 zapadły na gruncie sprawy bezpośrednio odnoszącej się do polskiego systemu prawnego, według którego, jeżeli sąd krajowy uzna, że zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującego prawa utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych postanowień nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że ta umowa nie może dalej obowiązywać bez takich warunków i wtedy sąd powinien orzec jej unieważnienie, wykluczona jest możliwość uzupełnienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które w niej się znajdowały, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, że treść czynności prawnej jest uzupełniana przez skutki wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie są zatem przepisami o charakterze dyspozytywnym lub przepisami mającymi zastosowanie, jeżeli strony umowy wyrażą na to zgodę, art. 6 ust. 1 Dyrektywy nie stoi na przeszkodzie zastąpieniu nieuczciwego postanowienia umownego wspomnianym przepisem dyspozytywnym albo przepisem mającym zastosowanie w razie wyrażenia na to zgody przez strony, jednak możliwość ta jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, wbrew woli konsumenta, narażając go tym samym na szczególnie szkodliwe skutki. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 07 maja 2021 roku w sprawie III CZP 6/21.

Po usunięciu z umowy zawartej przez strony niedozwolonych postanowień obowiązywanie jej w dalszym ciągu nie jest możliwe. Wyłączenie mechanizmu waloryzacji
i pominięcie odesłania do gotówkowego kursu kupna franka czyni niemożliwym określenie
w walucie obcej równowartości kwoty kredytu udzielonego w złotych powodom, tym samym odpada realizacja funkcji umowy o kredyt w złotych indeksowany kursem franka. Bez zastosowania przewidzianego w umowie narzędzia indeksacji i gotówkowego kursu sprzedaży franka nie da się też określić wysokości zobowiązań kredytobiorców płatnych
w złotych jako równowartość raty w walucie obcej, ani ustalić salda ich zobowiązań wobec Banku w przypadku przewalutowania kredytu, wysokości zobowiązań kredytobiorców w przypadku zadłużenia przeterminowanego.

Powodowie nie wyrazili zgody na zastąpienie niedozwolonych klauzul umownych innymi postanowieniami.

Dlatego też Sąd w wyroku uznając, że bez niedozwolonych postanowień dotyczących sposobu indeksacji kredytu umowa nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na brak istotnych elementów, ustalił jej nieistnienie z uwagi na jej nieważność, w oparciu o art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 69 prawa bankowego w pkt. 1.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., obciążając nimi w całości stronę pozwaną. Na zasądzoną od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 6 434 zł złożyły się: opłata sądowa od pozwu w wysokości 1 000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5 400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictw w wysokości 34 zł.

R., dn. 18 listopada 2024 roku