Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Rybniku

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 388/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

0

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Jastrzębiu - Zdroju z dnia 17 maja 2022 roku w sprawie o sygnaturze akt II K 55/22.

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

Obrazę przepisów postępowania, tj. art. 85 k.k. poprzez wymierzenie skazanemu kary łącznej obejmującej jedynie wyroki:

⚫

Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju z dnia 12 stycznia 2021 roku, sygnatura akt II K 936/20;

⚫

Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju z dnia 2 lutego 2022 roku, sygnatura akt II K 666/20.

W sytuacji, gdy zgodnie z treścią wskazanego przepisu istniały przesłanki do objęcia karą łączną również kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju z dnia 9 grudnia 2021 roku w sprawie II K 615/21

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Tak sformułowany zarzut okazał się niezasadny. Wyrok podlegał zmianie, lecz nie w kierunku postulowanym przez obrońcę, inne były także przyczyny orzeczenia sądu odwoławczego, niż te wskazane w uzasadnieniu wywiedzionego środka odwoławczego.

U podstawy orzeczenia reformatoryjnego legł przepis art. 440 k.p.k., zgodnie z którym, jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie drugie uchyleniu.

Jednakże powody zmiany zreferowane zostaną w dalszej, przewidzianej ku temu, części uzasadnienia.

Obrońca w swoim środku odwoławczym domagał się połączenia w pkt 1 zaskarżonego wyroku dodatkowo kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju w sprawie II K 615/21. Skarżący nie dokonał jednak analizy, czy w świetle aktualnie obowiązującego stanu prawnego i przesłanek wskazanych w art. 85 § 1 k.k. (chociaż na niego powoływał się) byłoby to dopuszczalne. Wskazać więc należało, że rację miał sąd I instancji wyświetlając, że brak było tzw. zbiegu realnego pomiędzy przestępstwami, które przypisano w trzech wyrokach wskazanych w pkt 1 petitum apelacji. Mianowicie czyny przypisane skazanemu w wyroku ze sprawy II K 615/21 zaistniały w dniach 12 lutego 2021 roku i w dniu 17 lutego 2021 roku. Z kolei wyroki za wcześniej popełnione występki przez skazanego zapadły w dniach 12 stycznia 2021 roku (II K 936/20) oraz dnia 2 lutego 2021 roku (II K 666/20), czyli przestępstw z wyroku II K 615/21 skazany dopuścił się, wbrew dyspozycji art. 85 § 1 k.k., po wydaniu pozostałych wyroków, które powoływał w pkt 1 apelacji obrońca. Oczywiście czas popełnienia występków ze spraw II K 936/20 i II K 666/20 określono zgodnie z obowiązującymi regułami. Przypomnieć przyjdzie więc, że czasem popełnienia czynu ciągłego jest ostatni moment działania sprawcy (zob. np. wyrok SN z dnia 15 kwietnia 2002 r., II KKN 387/01).

Z tych naprowadzonych powodów zarzut oznaczony numerem 1 okazał się niezasadny. Chcąc przyjąć z podstawę orzeczenia stan prawny obowiązujący aktualnie, to orzeczenie sądu I instancji byłoby, co do zasady, prawidłowe.

Obrońca z kolei nie pokusił się o analizę stanu faktycznego sprawy w świetle dyspozycji art. 4 § 1 k.k. pomimo, że wobec skazanego wydano wyroki również przed 23 czerwca 2020 roku, jak też pomimo tego, że niektóre z czynów mu przypisanych w wyrokach wymienionych w pkt 1 petitum apelacji, zaistniały przed tą datą.

Wniosek

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na powyższe, zważając na konieczność wyboru stanu prawnego, tj. obowiązującego przed 23 czerwca 2020 roku albo po tej dacie, biorąc za punkt odniesienia stan faktyczny obowiązujący w chwili orzekania przez sąd I instancji (17 maja 2022 roku), brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku obrońcy z pkt 1 i połączenia kar pozbawienia wolności z trzech wskazanych wyroków. Na wskazaną datę wyrokowanie przez sąd a quo wykonywana była bowiem kara w sprawie II K 666/20, a do wykonania pozostawała kara w sprawie II K 615/21. Chcąc oprzeć orzeczenie o przepisy obowiązujące do 23 czerwca 2020 roku, czyli o kryterium kar wykonywanych (pozostałych do wykonania), jak wyświetlono, objęcie węzłem łączności kar z wyroków wskazanych przez obrońcę, tj. II K 936/20 i II K 666/20 oraz II K 615/21 było również wykluczone.

Lp.

Zarzut

2.

Rażąca niewspółmierność orzeczonych względem skazanego kar łącznych pozbawienia wolności oraz ograniczenia wolności w sytuacji, gdy zachowanie skazanego w trakcie odbywania kary w zakładzie karnym, względnie pozytywna prognoza penitencjarna jak również związek przedmiotowo – podmiotowy pomiędzy popełnionymi czynami nakazywały wymierzenie skazanemu kary łącznej w wymiarze zbliżonym do poziomu pełnej absorpcji, tj. w wymiarze kary łącznej 1 roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz w wymiarze kary łącznej 1 roku i 7 miesięcy ograniczenia wolności.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Również tak sformułowany zarzut należało ocenić jako niezasadny.

Zgodnie z jednolitym orzecznictwem jak i poglądami doktryny rażąca niewspółmierność kary, o jakiej mowa w art. 438 pkt 4 k.p.k., zachodzić może tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 KK oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (wyr. SA w Katowicach z 5.10.2017 r., II AKa 318/17, Legalis). Kara może być uznana za rażąco niewspółmierną z powodu niewłaściwego wyboru jej rodzaju, jej nadmiernej wysokości, albo z powodu nieorzeczenia warunkowego zawieszenia jej wykonania (wyr. SA w Łodzi z 23.11.2016 r., II AKa 222/16, Legalis).

Taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła.

Wyświetlić należało na wstępie, iż w zakresie wymiaru kary łącznej nie można przyjąć, że podobieństwo popełnianych przestępstw zawsze stanowi okoliczność łagodzącą w sprawie, do tego stopnia, aby koniecznym było stosowanie zasady pełnej absorpcji. Może to również świadczyć o niepoprawności sprawcy i jego konsekwencji, czy wręcz premedytacji w dążeniu do łamania porządku prawnego. Zresztą wobec skazanego nie może być mowy, że w sprawie wystąpiły jakiekolwiek przesłanki do tego, aby zastosować wyjątkową zasadę absorpcji, a wręcz przeciwnie. Ustalony przez sąd rejonowy stan faktyczny skłaniał i nakazywał kierowanie się ku kumulacji.

Wymierzając karę łączną, w zakresie orzeczeń wskazanych w punkcie 1 sentencji zaskarżonego wyroku sąd zasadnie kierował się zasadą asperacji, czyli zaostrzenia kary najsurowszej, odstępując tym samym od zasady absorpcji. Sąd miał na względzie cel praktyczny, polegający na uchyleniu konkurencji kar w procesie wykonawczym, a także właściwe podsumowanie odpowiedzialności sprawcy. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, wymiar kary łącznej zależy od stopnia przedmiotowego i podmiotowego związku pomiędzy zbiegającymi się przestępstwami, co może przemawiać za korzystniejszym albo mniej korzystnym ukształtowaniem wymiaru kary łącznej (zob. m.in. wyr. SA w Łodzi z 20 IX 2001 r., II Aka 154/01, Orz. Prok. i Pr. 2002, nr 4 oraz wyr. SA w Krakowie z 4 X 2000 r., II Aka 175/00, KZS 2000, nr 10, poz. 31). Jednym, bowiem z istotnych czynników kształtujących wymiar kary łącznej jest bliskość podmiotowego i przedmiotowego związku między zbiegającymi się przestępstwami a także zwartość czasowa zachodząca pomiędzy nimi.

Wyraźnie zaakcentować trzeba w tym miejscu, jak słusznie podniósł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 listopada 2006r. wydanym w sprawie III KK 63/06, iż żaden przepis postępowania karnego nie nakazuje sądowi stosowania zasady absorpcji przy wydaniu wyroku łącznego, wprost przeciwnie odsyła do przepisów dotyczących wymierzania kary łącznej, które określają, że karę łączną wymierza się w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając przy karze pozbawienia wolności 15 lat (art. 86 § 1 k.k.) z wyjątkami określonymi w art. 88 k.k. Kara łączna jest swego rodzaju podsumowaniem działalności przestępczej sprawcy w okresie czasu objętym skazaniami. Ma likwidować swoistą konkurencję kar w postępowaniu wykonawczym wynikłą z kilkakrotnych skazań. Nie jest to sposób na premię dla sprawcy większej ilości przestępstw. Wymierzając karę łączną, stosuje się zwykłe dyrektywy karania, a zwłaszcza słuszności i celowości, wyrażane przez związek przedmiotowo – podmiotowy między poszczególnymi przestępstwami. Na ogół nie ma powodu, by orzekać kary łączne w dolnych granicach, to jest w wysokości najsurowszej ze zbiegających się kar. Popełnienie więcej jak jednego przestępstwa powinno raczej skłaniać do odstępstwa od absorpcji kar, niż za nią przemawiać. Wymierzenie takiej kary prowadziłoby do premiowania sprawcy popełniającego nie jedno, a więcej przestępstw, zatem prowadziłoby do praktycznej bezkarności innych zachowań zabronionych (tak np. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 października 2007r. w sprawie II Aka 183/07 Prok.i Pr.-wkł. 2008/4/17, KZS 2007/11/19).

Wniosek

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Przenosząc te naprowadzone wyżej, słuszne poglądy doktryny, oczywistym stało się, że także i ten wniosek obrońcy okazać musiał się niezasadnym. Zważyć należało, że zasadę pełnej absorpcji stosuje się w wymiarze kary łącznej zupełnie wyjątkowo, gdy związek podmiotowo-przedmiotowy zbiegających się przestępstw jest tak ścisły, że upodabnia je do jednego przestępstwa, jak w przypadku pomijalnego zbiegu przestępstw lub ciągu przestępstw, gdy nie potrzeba podwyższania progu represji karnej. Stan faktyczny sprawy wskazał, że w tej sprawie takie warunki nie zostały spełnione. Postawa skazanego, wielokrotnie karanego za różnego rodzaju przestępstwa, prowadzącego niestabilny tryb życia, nie pozwala na poczynienie innych założeń. W pkt 1 sąd mógł orzekać karę od 16 do 26 miesięcy pozbawienia wolności. Orzekł karę na poziomie 24 miesięcy, co stanowiło 92 % górnej granicy.

Uwzględniono, więc że występki przypisane skazanemu w wyrokach wskazanych w pkt 1 sentencji były przestępstwami, które zostały popełnione w dużych odstępach czasu, na szkodę wielu różnych podmiotów i w różnych miejscach. Już tylko te okoliczności wykluczały jakąkolwiek absorpcję i nakazywały kierowanie się ku kumulacji. Kara łączna, jak podkreślono, nie może być traktowana jak premia dla sprawcy większej ilości przestępstw. Wielość przypisanych przestępstw w dużym interwale czasowym, popełnianych na szkodę różnych podmiotów i w różnych miejscach, jest zawsze negatywnym prognostykiem na przyszłość. To z kolei nakazuje krytyczną ocenę postawy skazanego z punktu widzenia dyspozycji art. 85a k.k.

Te same argumenty odnieść należało do kary ograniczenia wolności, przy czym podkreślenia wymagało, czego nie dostrzegł skarżący, że sąd mógł orzekać tę karę w przedziale od 1 roku i 10 miesięcy do 2 lat pozbawienia wolności.

Podkreślenia wymaga, że orzeczenia o karach łącznych nie mogło zmienić zachowanie się skazanego podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Okoliczność ta absolutnie nie jest kwestią priorytetową przy wymiarze kary łącznej. Zgodzić się należało ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie wyrażonym w wyroku z dnia 22 listopada 2006r. w sprawie II Aka 218/06 wedle, którego zachowanie skazanego w czasie wymierzania kary łącznej może mieć znaczenie dla wymiaru kary, ale okoliczności tej nie można nadawać nadmiernego znaczenia, przeważającego słuszność kary wynikającą ze stopnia związku zbiegających się przestępstw, bo ma ono jedynie funkcję subsydiarną (art. 571 § 1 k.p.k.), to jest ma pomóc w określeniu celowości kary łącznej.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Skazanemu w wyrokach, o których mowa w pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku, przypisano występki, które zaistniały przed datą 23 czerwca 2020 roku. Przed tą datą wydano też wobec skazanego inne wyroki.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Te okoliczności należało uwzględnić. Zgodnie z przepisem art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1086 - dalej powoływana jako Tarcza 4.0) przepisy rozdziału IX ustawy zmienianej w art. 38, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W myśl zaś ustępu 2 tego artykułu, przepisy rozdziału IX ustawy zmienianej w art. 38, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z kolei przepis art. 4 § 1 k.k. stanowi, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że wspomniana regulacja odnosi się również do przepisów określających warunki i zasady orzekania kary łącznej, która stanowi przecież instytucję prawa karnego materialnego. Prawidłowe stosowanie art. 4 § 1 k.k. w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego »polega na rozważeniu "względności ustaw" przy porównaniu stanu normatywnego z daty orzekania w przedmiocie wydania wyroku łącznego oraz stanu normatywnego z czasu popełnienia każdego z przestępstw wchodzących w skład zbiegu« (zob.m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2015 r., IV KK 224/14, LEX nr 1622330, D. Kala, M. Klubińska, Kara łączna i wyrok łączny, Kraków 2017, s. 132 - 133).

Jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 października 2021 roku w sprawie I KZP 2/21, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że przepisy art. 81 ust. 1 i 2 Tarczy 4.0 mają w stosunku do art. 4 § 1 k.k. charakter przepisów wyjątkowych, czy inaczej mówiąc takich, które modyfikując ostatnio wymienioną regulację razem z nią współwyznaczają treść normy prawnej. Ta konstatacja ma bardzo doniosłe znaczenie dla oceny, czy z przepisów art. 81 ust. 1 i 2 Tarczy 4.0, wynika zakaz łączenia kar prawomocnie orzeczonych do dnia 23 czerwca 2020 r. z karami, które prawomocnie orzeczono po tej dacie. Uznanie, że przepisy art. 81 ust. 1 i 2 Tarczy 4.0 wprowadzają wyjątki od zasady wyrażonej w art. 4 § 1 k.k. prowadzić musi bowiem do konkluzji, że w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami pełne zastosowanie ma art. 4 § 1 k.k.

Nie tracąc więc z pola widzenia tych uwag, dostrzegając fakt, jak zaznaczył sąd I instancji w komparycji zaskarżonego wyroku, że wobec skazanego wydano szereg innych wyroków przed 23 czerwca 2020 roku, zważając, iż w nie ma możliwości ukształtowania orzeczenia w oparciu o różne stany prawne, należało dokonać analizy z punktu widzenia przepisu art. 4 § 1 k.k. Wyniki tej analizy, której zaniechał niestety sąd I instancji, powinny doprowadzić do zastosowania przepisów obowiązujących do 23 czerwca 2020 roku lub po tej dacie.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Pkt 2, 5,6,7 wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu - Zdroju z dnia 17 maja 2022 roku w sprawie o sygnaturze akt II K 55/22

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Zarzuty obrońcy w zakresie rozmiaru kary ograniczenia wolności nie zyskały uznania sądu odwoławczego, o czym była mowa wcześniej. Wiązało się z tym utrzymanie wyroku również w pkt 5. Brak było podstaw do weryfikacji lub uchylenia dalszych wskazanych tu rozstrzygnięć, jako że miały one charakter czysto formalny. Brak było przesłanek z art. 439 k.p.k. oraz sąd nie dostrzegł potrzeby działania z urzędu w trybie art. 440 k.p.k. i 455 k.p.k. Wyrok w tej części należało utrzymać w mocy (art. 433 § 1 k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k.).

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Pkt 1, 3 i 4 wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu - Zdroju z dnia 17 maja 2022 roku w sprawie o sygnaturze akt II K 55/22

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd odwoławczy, uwzględniając powołane wyżej argumenty, a także na treść art. 440 k.p.k., zajął stanowisko, że zastosowanie wobec skazanego przepisów obowiązujących przed 23 czerwca 2020 roku, pozwalało i zarazem nakazywało korzystniejsze ukształtowanie węzła kary łącznej, niż to uczyniono w zaskarżonym wyroku. Jak zaakcentowano, za punkt odniesienia przyjęto datę orzekania przez sąd I instancji, czyli 17 maja 2022 roku. W tym dniu wykonywano karę 10 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy II K 666/20 SR Jastrzębie – Zdrój oraz do wykonania została kara 2 lat pozbawienia wolności ze sprawy II K 615/21 tego sądu. Postępowanie w przedmiocie tej drugiej kary w zaskarżonym wyroku zostało umorzone. Po ewentualnym wprowadzeniu do wykonania zaskarżonego wyroku (bez jego modyfikacji), skazany opuściłby jednostkę penitencjarną 4 sierpnia 2024 roku, skoro orzeczono karę jedynie 2 miesiące niższą od kumulacji kar połączonych (k.25). Do wykonania w całości pozostawałaby bowiem kara w 2 lat pozbawienia wolności w sprawie II K 615/21. Po wprowadzeniu do wykonania kary orzeczonej wyrokiem sądu odwoławczego, skazany opuści zakład karny w czasie 1 roku i 8 miesięcy (uwzględniając zaliczenie z pkt I.c wyroku sądu odwoławczego), licząc od 5 października 2020 roku, czyli w czerwcu 2024 roku. Wynika z tego, że z całą pewnością, wbrew pozorom, wydane przez sąd II Instancji orzeczenie czyni zadość dyspozycji art. 434 k.p.k. i art. 440 k.p.k.

Zaakcentować w tym miejscu przyszło, że zgodnie z niekwestionowanymi poglądami doktryny jak i jednolitym orzecznictwem sądowym Sąd nie jest związany zakresem i treścią wniosku o wydanie wyroku łącznego (tym bardziej, nie jest związany sygnalizacją dyrektora zakładu karnego). Wynika to także z formuły orzekania z urzędu. Orzekając w tym trybie, sąd meriti powinien zatem ustalić wszystkie wyroki skazujące wydane wobec skazanego niezależnie od tego, czy i jakie wyroki wskazał skazany we wniosku, a więc także – jeżeli były już wydane – wyroki łączne, a następnie dokonać analizy, z uwzględnieniem zwłaszcza tych skazań, do których doszło po wydaniu poprzednich wyroków łącznych.

Powyższe wytyczne, w świetle dyspozycji przepisów art. 437 § 2 k.p.k. i art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., odnoszą się także do sądu odwoławczego orzekającego w sprawie o wyrok łączny. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w zupełności podzielił szeroko i wyjątkowo przekonująco umotywowane zapatrywania prawne zawarte w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2018 roku w sprawie o sygnaturze akt I KZP 3/18. Zgodnie z poglądami tam wyrażonymi w sprawie o wydanie wyroku łącznego sąd odwoławczy może orzec po raz pierwszy karę łączną, gdy w pierwszej instancji został wydany zaskarżony apelacją wyrok łączny, orzekający karę na bazie określonych skazań oraz umarzający postępowanie na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie. Nie jest także wykluczone orzeczenie przez sąd odwoławczy kary łącznej w oparciu o skazania, które nie były podstawą orzeczenia kary łącznej przez sąd pierwszej instancji. Przytaczanie obszernych motywów, które stały się podstawą przedmiotowej uchwały, nie jest wskazane.

Wymaga zauważenia, że w przypadku wniesienia apelacji na korzyść skazanego, wymierzając karę łączną przy ponownym rozpoznaniu na szerszej podstawie, sąd z reguły powinien stosować zasadę jej kształtowania nie mniej korzystną dla skazanego niż czynił to sąd pierwszej instancji orzekający pierwotnie. Zakaz reformationis in peius w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego w pierwszej kolejności znajduje wyraz w zachowaniu zastosowanej przez sąd pierwszej instancji zasady łączeniu kar. Oznacza to, że nie jest automatycznie wykluczone, iż sąd meriti, który zdecydowanie przecież poszerzy przedmiot swojego rozpoznania, nie będzie mógł orzec kary surowszej niż ta wynikająca ze zmienionego wyroku.

Skoro tak, to należało w tej sprawie zastosować zasadę asperacji. Sąd odwoławczy mógł orzec karę stanowiącą nie więcej niż 92 % górnej granicy przedziału (jak ustalono wyżej). Generalnie przedział kary możliwej do orzeczenia oscylował od 2 lat do 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności. Z kolei 92 % z 34 miesięcy daje wynik 31 miesięcy (2 lata i 7 miesięcy pozbawienia wolności). Ustalony przedział możliwej do orzeczenia, w tym stanie faktycznym, kary, przy zastosowaniu proporcjonalnie tych samych kryteriów, co przed sądem I instancji, oscylował więc w przedziale od 2 lat pozbawienia wolności do 2 lat i 7 miesięcy pozbawienia miesięcy. Sąd odwoławczy orzekł karę 2 lat i 6 miesięcy (30 miesięcy), kierując się przy tym przedstawionymi w pierwszej części uzasadnienia dyrektywami wymiaru kary łącznej (pkt I.a wyroku). Dla niepoprawnego sprawcy, którym jest skazany, jest to kara czyniąca zadość dyrektywom z art. 85a k.k. Kiedy uwzględni się pozostałe zmiany zaskarżonego wyroku, w szczególności zaliczenie na poczet orzeczonej kary łącznej, kary 10 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy II K 666/20, to skazanemu pozostanie do odbycia kara 20 miesięcy pozbawienia wolności, począwszy od 5 października 2022 roku, co zostało już wyświetlone.

Konsekwencją takiego orzeczenia była zmiana pkt 3 zaskarżonego wyroku poprzez eliminację z kręgu spraw, wobec których umorzono postępowanie w przedmiocie objęcia kary węzłem kary łącznej, sprawy II K 615/21 SR w Jastrzębiu – Zdroju, a umorzenie postępowania w tym przedmiocie odnośnie kary ze sprawy II K 936/20. Następnie odpowiednio zmodyfikowano pkt 4 zaskarżonego wyroku, dokonując stosownych zaliczeń (pkt I. b i c wyroku).

W związku z takim ukształtowaniem kary łącznej, zdaniem sądu odwoławczego, zważając na negatywną prognozę kryminologiczną, istniały przesłanki do połączenia kar ograniczenia wolności z karami pozbawienia wolności w trybie art. 87 § 1 k.k. (w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, w oparciu o który orzekał sąd I instancji, możliwe było takie orzeczenie wobec kary ograniczenia wolności ze sprawy II K 642/20). Jednakże z uwagi na dyspozycje przepisów art. 440 k.p.k. i art. 434 k.p.k., orzekanie w tym przedmiocie przez sąd odwoławczy, w realiach tej sprawy, było wykluczone.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III i IV

W pkt III w oparciu o § 17 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 18), za sporządzenie apelacji i udział w rozprawie odwoławczej przyznano na rzecz obrońcy stosowne wynagrodzenie w stawce podstawowej powiększone o 23 % podatku VAT należnego. O wydatkach orzeczono, po myśli przepisu art. 624 § 1 k.p.k., zważając na sytuację skazanego, na jego warunki rodzinne i majątkowe.

7.  PODPIS

SSO Paweł Stępień (spr.)

SSO Sławomir Klekocki SSO Aleksandra Odoj - Jarek